ana sayfa    sözlükler    finans sözlüğü

garanti mektupları (letters of guarantee) :
ticarette, karşı tarafa iş yapma konusunda güvence vermek amacıyla verilen mektuplardır. teminat mektupları ve dış garantiler olarak ikiye ayrılırlar.

garantisiz ticari borçlar (non-guaranteed supplıer's ) :
resmi kurumlara verilmit bir garanti veya sigortası bulunmaksızın gerçekleştirilen ithalatta, ithal bedelinin döviz yetersizliğinden dolayı ödenemeyerek meydana gelen borçlardır.

gayri kabili devir akreditif (nontransferable letter of credıt) :
gayri kabili devir akreditif, akreditif lehdarının başka kişilere devrinin olası olmadığı akreditif türüdür.

gayri kabili rücu akreditif (ırrevocable letter of credıt) :
gayri kabili rücu akreditif, müddetinden önce banka veya müdürün onayı alınmadan değiştirilmesi ve iptali olası olmayan akreditiftir. teyitli ve teyitsiz olarak ikiye ayrılır. teyitlide ithalatçı, ihracatçı, banka ve muhabir banak sorumluyken; teyitsizde yabancı banka sorumlu değildir.bu stil akreditif, ihracatçı yönünden güvenilirdir.

gayrimenkul mallar (ımmovable property) :
değerini ve meziyetini yitirmeksizin bir yerden başka bir yere götürülemeyen mallardır. taşınmaz mallar da denilmektedir. ev, arazi, apartman, gibi malları kapsar.

gayrimenkul yatırım ortaklıkları (real estate ınvestment trusts) :
gayrimenkuller ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarından meydana gelen portföyü işleten ve gayrimenkule dayalı projelere yatırım yapan sermaye piyasası kurumlarıdır.

gayrisafi değişim ticaret hadleri (gross barter terms of trade) :
ithalat miktar endeksinin ihracat miktar endeksine olan oranıdır. bu oranın artması bize daha çok ithalat yapılabileceğini göstermektedir.

gayrisafi faiz (cross ınterest) :
sermayenin kullandırılması karşılığında sağlanan vergi öncesi faizdir.

gayrisafi kâr (gross profıt) :
belirli bir dönemde gerçekleştirilen net satışlardan, satılan malın maliyetinin çıkartılması suretiyle hesaplanan kârdır.

gayrisafi milli harcama (gross natıonal expendıture) :
bir ülkede belirli bir dönem içerisinde tüketilen mal ve hizmet miktarıyla gerçekleştirilen yatırımlardır. bu değerden vasıtalı vergiler düşüldüğünde, ülke harcamaları bulunur.

gayrisafi milli hasıla (gross natıonal product -gnp- ) :
bir ülkede belirli bir dönem içerisinde üretilen son malların değerlerinin ya da katma değerlerinin toplamıdır.

gayrisafi milli ürün (gross ınvestıment) :
belirli bir dönemde bir ekonomi veya bir firmada yapılan yatırım giderlerinin tamamına verilen addır. bu harcamalara, eskiyen veya aşınan yatırımlar için yapılan harcamalarda dahildir.

gayrisafi yurtiçi hasıla(sabit fiyatlarla) (gross natıonal product,at constant prıces) :
gayrisafi milli hasıla'da oluşan değişimleri belirlemek için, belirli bir yılı baz alarak bu yıla göre yapılan hesaplarla bulunmakta olan hasıladır.

geçici ihracat (provısory exportatıon) :
bir ürünün nihai bir ürün olabilmesi amacıyla lazım işlemlerinin gerçekleşmesi için geçici olarak yurtdışına gönderilmesidir.

geçici kabul (temporary admıssıon) :
ihraç edilmek için üretilen bir nihai malın üretimi sırasında kullanılacak girdilerin gümrüksüz olarak ithal edilmesidir.

geçinme endeksi (cost of lıvıng ındex) :
fiyatlardaki değişimlerin, kişilerin geçinme imkanlarını ne denli etkilediğini saptamak için hesaplanan endekstir.

gelecekteki değer :
bugünkü bir paranın, belli bir faiz oranı üstünden belirli bir müddet sonunda ulaşacağı değer.

gelir çarpanı (ıncome multıplıer) :
gelirde oluşan artışın, otonom giderlerde oluşan artışa olan oranıdır.

gelir tesiri (ıncome effect) :
herhangi bir mal veya hizmet fiyatında gerçekleşen değişimin, öncelikle tüketici geliri ve daha sonra diğer mal ve hizmet talebine yansımak suretiyle ortaya çıkardığı durumdur.

gelir tablosu :
şirketlerin mali tablolarından birisidir. gelir tablosu şirketin dönem içerisindeki satışları, satışların maliyetlerini, faaliyet giderleri, faaliyet dışı gelir-gider, vergi karşılıkları ve kar/zararı gösterir.

gelir ticaret hadleri (ıncome terms of trade) :
gelir ticaret hadleri, net değişim ticaret hadlerinin ihracat hacim endeksi ile çarpımı neticesi bulunur. bu terim, ithalat kapasitesi endeksi olarakta ifade edilmektedir.

gelir vergisi (ıncome tax) :
gerçek kişilerin genellikle bir yıl gibi belirli bir dönem içinde elde ettikleri net gelirlerden alınan vergidir. bu vergi alınırken, yükümlünün şahsi veya ailesel pozisyonu gözönüne alınır.

genel bütçe (government budget) :
genel bütçe, devleti oluşturan kurum ve kuruluşların bütçelerinin tümüdür.

genel denge (general equılıbrıum) :
bütün ekonomik kesimlerin ve birimlerin yarattığı mal ve hizmetlerin arz, talep ve fiyatlarının birbirleriyle tutarlı olmasıdır.

geometrik dizi (geometrıc progressıon) :
geometrik dizi, hareketsiz bir miktarda artma veya azalma belirten seridir. örneğin, 3,9,18,36,72... gibi

geometrik ortalama (geometrıc mean / geometrıc average) :
geometrik ortalama, (n) kadar terimin oluşturduğu bir istatistik serisinin, mevcut terimlerin birbiri ile çarpımlarının (n). dereceden köküdür.

getiri endeksleri (return ındıces) :
hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimlerin yanı sıra şirketlerin ödedikleri kar paylarını da dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.

gider (outlay, expendıture) :
iktisadi bir kuruluşun, mal ve hizmet üretmek, faaliyetini devam ettirebilmek veya bulara sahip olabilmek için para ya da benzeri değerleri elden çıkartmaları olarak ifade edilmektedir.

gider vergileri (outlay taxes) :
servet veya gelirin harcanmasından doalyı alınan vergilerdir. "iktisadi veya hukuki muamele vergileri" ve "genel ve özel gider vergileri" olarak ikiye ayrılmaktadırlar.

girdi-çıktı analizi (ınput-output analysıs) :
sağlam bir planlama yapabilmek için, şirketin satın aldığı mal ve hizmet miktarı ile sattığı mal ve hizmetler arasındaki ilişkinin analizinde kullanılan yöntemdir.

girdi-çıktı katsayısı (ınput-output coeffıcıent) :
xü=aü.x biçiminde ifade edilen ve girdi- çıktı analizinde yer alan aü katsayısına verilen addır.

giriş ve çıkış (entry and exıt) :
yeni şirketlerin piyasada mevcut bir sanayi dalına katılmaları ve eski şirketlerin ise gelişi hoş bir nedenden dolayı (iflas, tasfiye, vb.) mevcut bir sanayi dalından ayrılmalarıdır.

gizli artan oranlılık (dısguısed progressıvıty) :
bir verginin yapılan bazı indirim ve eklemeler neticesi artan oranlı bir vergi durumuna gelmesidir.

gizli enflasyon (hıdden ınflatıon) :
fiyatların çok yavaş artmasından dolayı, para değerinde oluşan düşüşün faiz politikası ile dengelenebildiği enflasyon ortamıdır.

gizli fiyat artışı (hıdden prıce ıncrease) :
fiyatların hareketsiz kalmasına karşın, mal ve hizmetin miktar veya kalitesinde oluşan azalmadır. örneğin ekmeğin ücretinin değişmemesine karşın boyutunun küçültülmesi gibi.

gizli ihtiyat (secret reserve) :
varlıkların değerlerini olduğundan düşük veya borçalrı olduğundan yüksek göstermek yoluyla gizlenen anamaldır. bu anamal bilançoda görülmez.

gizli işsizlik (hıdden-dısguısed- unemployment) :
ekonomide çalışıyor görünmesine karşın, üretime hiçbir katkısı olmayan işçilerin yarattığı durumdur. genellikle az gelişmiş ülkelerde görülür. sebebi, sermaye ve organizasyon eksikliğidir.
bir işyerinde çalışıyor görünmesine karşın, çalışmasıyla üretimde oluşan arışa hiçbir katkısı olmayan işçilerin meydana getirdiği duruma verilen addır. azgelişmiş ülkelerde, kişileri tam olarak verimli çalıştıracak şartlar bulunmadığından devamlı olarak gizli işsizlik vardır.

gizli vergi (hıdden tax) :
gizli vergi, ürünün fiyatına dahil olan vergidir. katma değer vergisi hariç, bütün dolaylı vergiler gizli vergi kategorisine dahil edilebilir.

gölge fiyat (shadow prıce) :
gölge fiyat, bir malın belli bir teknoloji içerisinde, üretim maliyetlerine bağlı olarak meydana gelen ücretinin piyasadaki ücreti ile arasındaki farktır.

gönüllü işsizlik (voluntary unempolyment) :
cari ücret karşılığında çalışmak istememelerinden dolayı işsiz kalanların meydana getirdiği işsizliktir.

gözaltı pazarı (watchlist companıes market) :
imkb?de işlem gören şirketlerin hisse senetleri işlemleri hakkında olarak olağandışı durumların ortaya çıkması nedeniyle ya da bu şirketlerin kamuya aktarılacak bilgilerin vaktinde, doğru olarak aktarılmadığı durumlarda, ilgili şirketlerin devamlı denetim, gözetim ve devamlı kontrol altında tutulabilmesi için açılmıştır. yukarıda adı geçen işlemler nedeniyle gözaltı pazarına alınmasına karar verilen şirketlerin hissleri bu pazarda işlem görmeye başlar.

grev (strıke) :
işçilerin, bir işkolu veya bir işyerinde haklarını elde etmek için, faaliyeti durdurmak veya işin meziyeti çerçevesinde işi önemli ölçüde aksatmak biçiminde kendi aralarında veya bir sendika tarafından alınmış karara uyarak işi bırakmalarıdır.

gsmh deflatörü (gnp deflator) :
ekonomideki bütün mal ve hizmetleri kapsayan ve fiyat düzey ölçütlerinin en anlamlısı olarak kabul edilen fiyat endeks sayısıdır. cari fiyatlarla gsmh / hareketsiz fiyatlarla gsmh x 100 biçiminde tanımlanmaktadır.

güdümlü ekonomi (command economy) :
güdümlü ekonomi, ekonominin örgütlenmesine ve denetimine üst bir yetke tarafından yön veren ekonomidir. bu kavram, sosyal ülke ekonomilerinden kapitalist ülke ekonomilerine kadar çeşitli şartlarda kullanılan bir uygulamadır.

gümrük (customs, duty) :
bir ülkeye giren ya da ülkeden çıkan her türlü eşyadan alınan vergi, resim veya harçtır. gümrük kavramı, bu işlemlerin yapıldığı yer içerisinde kullanılıyor.

gümrük tarifeleri (tarıffs) :
ithal malların bir ülkeye girişinde hangi matrah ve ne miktarda vergi ödeyeceklerini bildiren tarifedir. gümrük tarifeleri, ilgili ülkeler tarafından tespit edilir ve malların cinsiyle her malın vergi oranını kapsamaktadır. iki türlü gümrük tarifesi vardır: anlaşmalı gümrük tarifeleri kendileriyle ticaret anlaşması olan ülkelerden gelen mallar için yapılırken; genel gümrük tarifesi kendileriyle ticaret anlaşması olmayan ülkeler mallarına uygulanan tarifelerdir.

gümrük vergileri (customs dutıes) :
bir ülkeye giren ithal mallardan veya bir ülkeden çıkan ihraç mallardan alınan vergilerdir. gümrük vergileri, genellikle ithal mallara uygulanırlar ve değer (ad valorem) ya da fiziksel miktar üstünden alınırlar. yerli sanayii korumak için alınanlar ve devlete gelir sağlamak için alınanlar biçiminde ikiye ayrılırlar.

gümrük vergisi iadesi (drawback) :
malın gümrük limitinden girişinde alınarak, çıkışında iade edilen vergiye verilen addır.

günlük kur (daıly exchange rate) :
döviz kurunun yetkili bir kurum tarafından her gün belirli bir yöntemle saptanmasıdır.

güven fonu (trust fund) :
uluslararası para fonu'nun altın satışlarından elde ettiği geliri az gelişmiş ülkelere transferi anında kullanılan fondur.