ana sayfa    sözlükler    finans sözlüğü

rambursman (reambursement) :
alınan bir borcun geri ödenmesi, bedeli ödenmesi şartıyla teslim edilen malın bedelinin yatırılması, başkası hesabına ödenen bir masrafın tahsisi gibi işlemler rambursman kavramı kapsamındaki işlemlerdir.

rant (rent) :
bir üretim etkeni olan toprağın, belirli bir müddet kullanımı için ödeme meblağdır. iktisadi anlamda ise, arzın hareketsiz kalarak talebin artması ile artan fiyatlardan elde edilen gelirdir.

rantabilite (rentabılıty) :
bir işletmede belirli bir dönemde elde edilen kârın, tıpkı dönemde işletmede kullanılan sermayeye oranıdır. [( satılan miktar x fiyat) - satılan miktarın maliyet gideri ] / sermaye biçiminde formüle edilebilir.

rasyo (ratıo) :
işlemenin yapısı ve işletme faaliyetlerinin verimliliği ile ilgili bilgi veren rakamlardır. rasyolar, işletme kararlarının etkinliğini arttırmaktadırlar.

reasürans (reınsurance) :
sigortacının yaptığı sözleşmelerden doğan riskleri kısmen veya tamamen başka bir sigortacıya devretmesidir. reasürans, sigorta şirketinin aldığı riski taşıyamama olasılığı karşısında aldığı bir önlem niteliğindedir.

redevans (royalty) :
herhangi bir marka veya lisansın devredilmesi karşılığında tahsis edilen bedeldir.

reeksport (reexport) :
bir ülkeye ithal edilen malların, çok fazla fiziki değişikliğe uğratılmaksızın başka ülkelere satılmasıdır. ülkeler arası fiyat farklılıklarından yararlanmak amacıyla bu işlemde, tekrardan ambalajlama gibi ufak değişklikler yapılır.

reel döviz kuru (real exchange rate) :
nominal döviz kurunun, fiyat endeksine bölünmesiyel elde edilir. deflasyon olarakta isimlendirilen bu işlem, fiyatların artış tesirini ortadan kaldırmak amacıyla yapılır.

reel faiz (real ınterest rate) :
nominal faizin enflasyon oranıyla deflate edilmiş durumudur.

reel gelir (real ıncome) :
gelirin belirli bir dönemdeki satınalma gücüdür. nominal gelirin fiyat endeksine bölünmesi ile bulunur.

reel sermaye (real capıtal) :
üretim sırasında kullanılan fiziki mal varlıklarıdır. bina, fabrika reel sermayeye örnek olarak verilebilir.

reel ücret (real wage) :
parasal ücretlerin genel fiyat endeksine bölünmesi ile elde edilir ve nominal ücretin satınalma gücünü gösterir. nominal ücretteki artış, fiyatlar genel seviyesindeki artıştan fazla ise, reel ücret yükselmiştir. nominal ücretteki artış, fiyatlar genel düzeyinden az ise, reel ücret düşmüş demektir. artış tıpkı ise ücret değişmemiş demektir.

reel yatırımlar (real ınvestments) :
belirli bir ülkede, belirli bir dönem içinde ekonomide yeni üretim kapasitesini arttırmaya yönelik mevcut sermaye stokuna yapılan ilavelerdir.

reeskont kredisi (redıscount credıt) :
bankaların, yeni plasman veya nakit gereksinimlerini karşılayabilmek amacıyla merkez bankası'ndan borçlu cari hesap veya senet iskontosu biçiminde talep ettikleri nakdi kredidir. bu kredi, para politikasının uygulamasında olabildiğince etkilidir.

reeskont oranı (redıscount rate) :
bankalar merkez bankası'ndan kredi almak istediklerinde ellerindeki senet, bono gibi kıymetli evrakları merkez bankası'na vererek iskonto ettirirler. merkez bankası'nın bu işleme uyguladığı faiz reeskont oranıdır. bu oranın yükselmesi kredi hacminin daralmasına, azalaması ise kredi hacminin genişlemesine sebep olur.

reflasyon (reflatıon) :
deflasyon içerisindeki veya deflasyona kaymakta olan bir piyasanın tekrar dengeye getirilmesidir. enflasyona neden olmaksızın istihdam hacminin arttırılmasına yönelik çabaları kapsar.

referans fiyat (reference prıce) :
bir hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde temel teşkil etmeyen, fiyat tescili yapılıncaya kadar üyelerce referans değer olarak kullanılması amaçlanan fiyattır. yalnızca rüchan hakkı kupon pazarı?nda işlem görmeye başlayacakyeni pay alma kuponları için hesaplanır.

regresyon analizi (regressıon analysıs) :
iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla kullanılan istatistiksel bir analizdir. hedefi, bir değişkenden yararlanmak suretiyle diğer değişken için tahmin yapabilmektir.

repo (repurchase agreement) :
menkul kıymetin geri alma vaadiyle satımı. hazine bonosu, tahvil gibi menkul kıymetlerin önceden belirlenmiş bir fiyattan geri satın alınmasıyla gerçekleştirilen kısa vadeli bir mevduat toplama yöntemidir. repo yapan parayı kullanan taraftır.

resim (duty) :
bazen karşılıksız, vakit zaman de bir hizmet karşılığı olarak alınan bir vergi tipidir. örneğin ithalat damga resmi karşılıksız alınan; rıhtım resmi ise hizmet karşılığı alınan bir bedeldir.

resmi döviz kuru (offıcıal exchange rate) :
kamu otoriteleri tarafından belirlenen döviz kurudur. resmi döviz kurunun piyasa döviz kurunun altında olması ithalatı teşvik eder, ihracatı ise önler.

resmi mevduat (publıc deposıt) :
genel bütçeli kurumlara, katma bütçeli kurumlara, yerel yönetimlere, yasayla kurulmuş döner sermayeli kurumlara, sosyal sigorta kurumları gibi kurumlara ilişkin hesaplardır.

retret (redraft) :
elindeki poliçeyi tahsil edemeyen muhatabın senet bedeline masraf ve faizleri de ekleyerek borçlulardan birine çektiği ikinci poliçeye verilen addır.

revalüasyon (revaluatıon) :
bir ülke parasının hükümet kararı ile altın veya başka ülke paralarına göre değerinin yükseltilmesi biçiminde yapılan ayarlamalardır. revalüasyona genellikle merkez bankası'nda ihtiyaçtan fazla altın ve döviz birikmesi halinde batvurulur.

reyting (ratıng) :
ihraçcıların (şirket, devlet, vs.) ihraç ettikleri borç niteliğindeki menkul kıymetlerin (tahvil, finansman bonosu vs.) anapara ve faizini vaktinde geri ödeme yeterliliğine ne ölçüde sahip olduklarını göstermek amacıyla bağımsız kuruluşlar tarafından yapılan değerlemedir.

rezerv hareketleri (reserve movements) :
ödemeler bilançosunun üleknin resmi rezerv ve borçlarını belirten bölümüdür.

rezerv para (reserve currency) :
ülkelerin ve uluslararası kuruluşların bulundurduğu döviz, altın gibi ödeme araçlarına verilen addır.

risturn (return, patronage dıvıdend) :
kooperatiflerde, dönem sonu elde edilen kârın ortaklara dağıtılan kısmıdır. bu dağıtımın hedefi, ortakların birbirinin sırtından haksız kazanç sağlamalarını önlemektir.

royalti (royalty) :
bir lisans veya ticari marka sahibinin sahip olduğu hakları bir başkasına devretmesi karşılığı aldığı bedeldir. kiralanarak veya üretim birimi üstünden verilebilir.

röpor (carryıng over) :
vadesi gelmiş olan bir hesabın koşulları değişmeksizin ileri bir tarihe uzatılmasıdır.

rsı göstergesi -relatif güç indeksi- (relatıve strength ındex) :
rsı osilatörünün ana değeri, aşırı alım ve aşırı satım bölgelerinin belirlenebilmesi için üst ve alt sınırları temin eder. rsı osilatörünün değeri 0 ile 100 arasında dalgalanır. 70?in üzeri aşırı alım, 30?un altı ise aşırı satış bölgesidir.

rücu hakkı (rıght of recourse) :
müteselsil borçlarda, başkalarını da ilgilendiren bir borcu ödeyen kişinin, diğerlerinin payına düşen borçalrını kendisine geri ödemelerini istemesi hakkıdır.

rüçhan hakkı (pre-emptıve rıght) :
bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların ellerindeki hisseleri oranında ilk olarak katılma hakkıdır.

rüçhanlı hisse senedi (preffered stock) :
sermaye artırımına gidilen anonim şirketlerde, eski ortaklara şirketteki sermaye paylarıyla orantılı olarak yeni hisse senetlerinden verilmesi ile kişiye rüçhan hakkı ünlü olur. yeni çıkartılan bu hisse senetlerini alma hakkını kazandıran hisse senetlerine de rüçhanlı hisse senetleri denir.