ana sayfa    sözlükler    bilgisayar sözlüğü

hacker : aslında akıllı programcı anlamına gelen bir terim, ancak günümüzde ınternet üstünden bilgisayar sistemlerini çökertmeye çalışan kötü niyetli programcılar için kullanılmaktadır.

half-duplex : veri iletiminin tek bir taşıyıcı üstünden iki yönde ancak değişik zamanlarda yapıldığı durum.

halftone: basınç işlemlerinde kullanılan bir terimdir. baskıdaki siyah ve beyaz noktaların yoğunluklarının ve dizilişlerinin düzenlenmesi işlemidir.

handle: seçilen grafik nesnenin çevresinde meydana gelen ufak siyah karelerin her biri.


handshake/handshaking : el sıkışma, anlaşma. telefon iletişiminde iki modem, bağlantı sırasında hangi protokolün kullanacağı konusunda bilgi alışverişinde bulunur ve anlaşırlar.

hang: bilgisayar çalışırken, birden bire hiçbir kullanıcı hareketine yanıt vermemeye başladığında meydana gelen durum.

hanging indent: kelime işlem yazılımlarında ilk satırın diğerlerinden daha solda yazılması.

hard card: sabitkart. genişleme kartı biçiminde üretilmiş hareketsiz disk ve denetleyicisine verilen isimdir.

hard coded: hareketsiz olarak kodlanmış. program veya donanıma değişmez şekilde monte edilmiş olan özelliklere verilen isimdir.


hard copy: basılı kopya. yazıcıdan alınan çıktıya verilen isimdir.

harddisk : sabitdisk. bilgisayar üstündeki bilgi depolama ünitesine verilen isimdir. büyük oranlardaki bilgileri uzun müddet saklamak için kullanılırlar.

harddisk drive: sabitdisk sürücü. sabitdiske veri yazan ve okuyan mekanizmadır.

harddisk type: sabitdisk tipi. sabitdiskin özelliklerini gösteren numaraya verilen isim.

hard hypen: kelime işlem yazılımlarında satır sonuna sığmayacak büyüklükteki sözcüklerin tire sinyali ile bölünerek ayrı satırlara yazılması işlemi.


hard return: enter tuşu ile imleci yeni bir satıra gönderme işlemi.

hard space: kelime işlem yazılımlarında satır sonuna gelen sözcükleri bölmemek için yapılan işlem. sözcük bir alt satıra geçer.

hardware: donanım. bilgisayar sistemlerinin içerisinde ünite ve nesnelerin elle tutulabilir olanlarını nitelemek için kullanılır.

hd/high density: yüksek kapasiteli disketlere denir.

head: kafa. disket veya hareketsiz diskteki verileri okuyan ya da yazan mekanizma.


head crash: okuyucu kafanın disk üstüne düşerek oluşturduğu durumu belirtir. çok ciddi bir arızadır.

header : başlık. 1) bir dokümanın ekranda görüntülendiğinde veya yazıcıdan çıkarıldığında, başında yer alan yazı ve görüntü kombinasyonundan meydana gelen başlık. 2) e-posta'da, e-posta'nın geldiği yeri, adresi, diğer alıcıları, mesaj önceliği seviyesini ve diğer bilgileri belirten e-posta'nın bir parçası. 3) bir bilgisayar dosyasında, dosyanın içeriğinden önce gelen, içeriğin uzunluğunu ve dosyanın diğer özelliklerini belirten bölüm. 4) bir ağ iletim biriminde, veri veya kontrol işaretlerinden önce gelir, dosya veya iletim birimi ile ilgili, uzunluk ve bağlı bulunmakta olan başka dosya veya iletim birimi olup olmadığı gibi bilgileri içerir.

helical scan cartidge: sarmal taramalı kartuş. video bantlar ile tıpkı teknolojiyi kullanan manyetik teyp cinsine verilen isimdir.

help: yardım. program ile çalışırken, karşılaşılacak problemler için daha önceden hazırlanmış dokümanlara denir.

hertz (hz) : saniyedeki çevrim sayısını belirten frekans birimidir. evlerde kullandığımız elektrik 50 hz'dir. ancak iletişim daha yüksek frekanslarda yapıldığından kilohertz (khz) veya megahertz (mhz) mertebesinde değerler kullanılır.


heterogeneous : heterojen, tek şekilli olmayan. bütünü oluşturan parçaların farklılığını gösterir. çoğunlukla, değişik üreticilerin parçalarının bir arada çalıştırılmasıyla oluşturulan ağlar için kullanılır.

hexadecimal : 16 tabanlı sayı sistemi. her hanede 16 rakamın kullanılabildiği (0 da dahil), sayı sistemi. normalde kullandığımız 10 tabanlı sayı sisteminde ise her hanede 10 rakam kullanılır. bu sistemde sayı hanelerinde kullanılan 0-9 arası sayılar rakamla daha üst sayılar ise a-f arasındaki harflerle gösterilir. örneğin 10 tabanlı sistemde kullandığımız 10 sayısının karşılığı 16 tabanlı sistemde a'dır. bu sayı sistemi iki tabanlı sayılarla çalışan bilgisayarlarda sayıların gösterimini kolaylaştırır. iki hexadecimal sayı hanesi ile sekiz haneli ikili tabandaki sayı veya bir byte gösterilebilir.

hfs/hierarchical file system : hiyerarşik dosya sistemi. macintosh bilgisayarlardaki dosya saklama yöntemi.

hidden file: saklı dosya. bir dosya özelliğidir. dosyalara erişimi önlenmek için kullanılır. istendiğinde bu özellik kaldırılabilir.


hierarchical addressing : hiyerarşik adresleme. yerleri göstermek için mantıksal bir hiyerarşi kullanan adresleme düzeni. örneğin ıp adresler, veri paketlerinin gidecekleri yere yönlendirilmeleri için ıp yönlendirme algoritmalarının kullandıkları, ağ numaralarını, alt ağ numaralarını ve host numaralarını içerirler.

hierarchical storage management (hsm) : hiyerarşik depolama yönetimi. depolama sisteminin ekonomik olarak kullanıldığı arşiv sisteminin policy (politika) temelli yönetimi. çoğunlukla dağıtık kurumsal ağlarda kullanılan hsm, yalnız olarak bir sistem olarak da kullanılabilir. hiyerarşi, değişik yapıda depolama ortamlarının varlığını gösterir. örneğin, raıd sistemleri, optik sistemler veya bant sistemleri.

high level language: yüksek seviyeli dil. programlama dilleri arasında kullanımı daha kolay olan ve üstünde çalıştığı sisteme bağımlı olmayan tipte yazılımlar yazmaya yarayan dillere verilen isim. örnek: c, pascal, fortran, sql

highlight: bilgisayar ekranındaki bir nesneyi diğer nesnelerden değişik görünecek biçimde belirleme işlemi.

high memory: dos işletim sistemi altında çalışırken, belleğin 640 kb ile 1 mb arasında kalan bölümüne verilen isimdir.


highh density disk: yüksek yoğunluklu disket.

high speed serial ınterface (hssı) : yüksek hızlı seri arabirim. kısa mesafeli iletişim arabirimi. çoğunlukla yerel veya geniş alan ağlarında yönlendirme ve anahtarlama cihazlarının birbirine bağlanması için kullanılır.

holographic storage: holografik saklama. ışığa hassas bir malzeme üstüne lazer ışınlarıyla üç boyutlu görüntüleri kaydetme işlemine denir. kayıt edilecek malzemenin büyük kapasitelerde olması gerekmektedir.

home computer: ev bilgisayarı. özel olarak ev kullanıcıları için düzenlenmiş bilgisayarlara verilen isimdir.

home key: pc ve macintosh klavyelerinde bulunmakta olan bir tuş. genellikle kelime işlem yazılımlarında belgenin başına gitmek için kullanılır.


home network : ev içerisinde iki veya daha fazla bilgisayarın yerel alan ağı şeklinde birbirine bağlanmasıdır. evde birden çok bilgisayar varsa, bu şekilde dosyalar, yazılımlar, yazıcılar, diğer çevre birimleri ve ınternet erişimi paylaşılabilir.

home page : ana sayfa. bir web sitesinin ana sayfası, bir ziyaretçi siteye bağlandığında göreceği ilk ekran; genellikle hem o sitedeki hem de diğer sitelerdeki diğer sayfalara bağlantılar içerir.

hook : çengel. programcılıkta, bir paket programa programcının kendi kodunu girmesine izin veren bir arayüzün kullanıldığı yer. vakit zaman içerisine kod girilen böyle bir yazılım için de kullanılır.

hop : veri paketinin iki ağ noktası arasında iletilmesi. bir paketin gideceği nokta sayısı (hop sayısı) paketin başlığındaki bilgiler arasında yer alır.


host : 1) ınternet'te, diğer bilgisayarların iki yönlü erişim sağladıkları gelişi hoş bir bilgisayardır. ağ üstündeki bir nokta anlamında kullanılır. 2) ana bilgisayar (mainframe). akıllı veya akılsız terminallere hizmet eder. 3) kendinden daha ufak veya daha az özelliğe sahip olan cihaz veya programa hizmet veren cihaz veya yazılım.

host number : ıp adresinin, alt ağda ağ noktasını belirten kısmı.

hosting : bir veya daha fazla web sitesine hizmet vermek ve bakımını yapmak. bilgisayarda yer ayırmanın ötesinde bir web sitesi için daha da önemlisi, ınternet'e hızlı bağlantı olanağının sağlanmasıdır.

hot swap : bilgisayar çalışmaya devam ederken, hareketsiz disk, cd-rom sürücü, güç kaynağı veya bir bilgisayar parçasının değiştirilebilmesi.

hot key: özel anlamlar taşıyan tuş dizileri.


hot link: iki program arasında kurulan ve birinde yapılan farklılıkların diğerini de etkilediği bağlantı türüne verilen isim.

hourglass icon: kum saati simgesi. windows işletim sistemi meşgul olduğunda kullanıcıya beklemesini gösteren simgeye verilen isimdir.

html (hypertext markup language) : web sayfası yaparken kullanılan ınternet'in yazım dili.

http (hypertext transfer protocol) : ınternet üstünde dosya (metin, grafik görüntüler, ses, video veya diğer multimedya dosyaları) alışverişi için kurallar dizisi. tcp/ıp protokol setine gore http bir uygulama protokoludur.

hub : bir grup ağ noktası için merkezi bağlantı noktası; merkezi yönetim için faydalıdır, ağ noktalarını aksaklıklardan izole etmek ve lan alanını genişletmek için kullanılır.


hyperlinks : ınternet'te nerenin "canlı" olduğuna bakmaksızın, kullanıcıların bir dokümandan diğerine geçmesine izin verecek biçimde web sayfalarına yerleştirilmiş bağlantı noktaları.

hyphenation: kelime işlem yazılımlarında satır sonuna sığmayacak büyüklükteki sözcüklerin tire sinyali ile bölünerek ayrı satırlara yazılması işlemi.