ana sayfa    sözlükler    bilgisayar sözlüğü

b2b (business-to-business) : e-biz de denir. ınternet'te kurumlarla tüketiciler arasında değil de kurumlar arasındaki ürün, servis ve bilgi alışverişi.

back door: arka kapı. sistem üstünde programcının kendi kullanımı için bıraktığı aralık. sistemin düzgün çalışmaması durumunda, programcı bu yoldan sisteme girerek, sistem üstünde müdahale yapabilir.

back end: arka uç. kullanıcı verilerinin girilmesinden sonra, saklanmak üzere yollanan ya da kullanıcının belli bir veriyi görmek istediğinde, bu verileri derleyip kullanıcı arabirimine yollayan program parçasına verilen isim.

backbone : omurga. ağın en ağır trafiği taşıyan parçası; bir binanın içerisine, şehre veya bölgeye yayılmış olan lan'ları birbirine bağlar.


backplane : bir şasi içerisindeki arabirim kartı ile veri yolları ve güç dağıtım yolları arasındaki fiziksel bağlantılar.

background: arka plan. işletim sistemi üstünde kullanıcıdan veri almadan çalışan programlara veya işlere verilen ad. bu yazılımlar veya işler, bir problem olmadıkça kullanıcı ile etkileşime girmezler.

backlight correction: video kameralarda objenin karanlık görünmesini önleyen sistem.

backlight: arka aydınlatma. dizüstü bilgisayarların ekran görüntüsünün daha kolay görünmesi için kullanılan teknoloji.

backspace key: çalışma noktasının solundaki karakteri silmek için kullanılan klavye tuşuna verilen isim. genellikle yapılan yanlış karakter girişlerini düzeltmek için kullanılır.


backup : yedekleme. ekipmanın bozulması durumu düşünülerek dosyaların veya veritabanının başka bir yere kopyalanması işlemi.

bad sector: hareketsiz disk veya disket üstünde bozulduğu için kullanılmaz hale gelen bölümlere verilen isim.

bandwidth : bant genişliği. bir ağ kablosunun taşıyabileceği maksimum veri miktarı, bps (bit per second) birimi ile ölçülür.

bar chart: sunum grafiği çeşidi. grafik üstündeki değerlerin çubuklar yardımıyla belirtilmesidir.

barcode : barkod. belirli bir ürünü, şahsı veya yeri temsil edecek biçimde çizgi ve boşluklardan oluşturulmuş görüntü. kod, sayıları ve diğer işaretleri göstermek için dikey çubuk ve boşluk dizilerini kullanır. kodları okumak için bir barkod okuyucu kullanılır.


barkovision: bilgisayardan aldığı bütün sinyalleri perdeye yansıtabilen bir projeksiyon sistemidir. görüntü kalitesi yüksektir.

baseband transmission: esas bant. tek taşıyıcı frekansın kullanıldığı klasik bir ağ teknolojisi. ethernet buna iyi bir örnektir. buna 'narrowband' da denir. karşıtı 'broadband'dir.

basic/beginner's all-purpose symbolic ınstruction code: bir programlama dilidir. günümüzde pekçok yazılımın yapımında kullanılıyor.

batch file: birçok yazılım veya komutun, kullanıcı müdahalesi olmadan çalıştırılması için kullanılan dosya tipidir.

baud : saniyede iletilen işaret sayısını belirten işaret hızı birimi. her bir işaret elemanı 1 bit'le gösterilirse, baud yerine bps (bit per second - saniyedeki bit sayısı) de kullanılabilir.


baund rate: bilgisayar sistemlerinde seri hatlar üstündeki veri akış hızı birimi.

bay: bilgisayar kasalarının üstünde cd-rom, hareketsiz disk, disket sürücü gibi donanımların yerleştirilmesi için ayrılmış bölümlere verilen isim.

bbs/bulletin board system: bilgisayar kullanıcılarının, modem ve telefon hattıyla bağlanarak, mesaj alışverişinde bulundukları sisteme verilen isim.

bcd/backup domain server: windows nt sistemlerde sistem üstündeki bilgilerin bir kopyasının tutulduğu bilgisayar.

benchmark : 1) bir ürünün veya sistemin ölçüldüğü koşullar. 2) belirli bir işletim sistemini veya uygulamayı ölçmek için özel olarak tasarlanmış bir yazılım. 3) kullanıcıların iyi tanıdıkları bir ürünle daha yeni bir ürünün kıyaslanması. 4) bir ürünün karşılaması gereken performans ölçütleri dizisi.


beta test : program geliştirmede program testinin ikinci aşamasıdır. ürün piyasaya çıkmadan önceki testleri içerir. ilk aşama alpha testidir.

beta version : beta testi aşamasındaki programın testçilere dağıtılan sürümü.

binary : bilgisayarların verileri gösterirken kullandıkları ikili sayı sistemi. yalnızca 0 ve 1 sayılarını içerir.

binary file : metin dışındaki bilgi formatlarını (grafik, ses, elektronik tablo vs. ) içeren dosya. bir metin dosyası değildir. bilgisayarın anlayacağı bir biçimde bit'lerden oluşmuş bir dosyadır.

binhex: ascıı olmayan dosyaları, ascıı formatına çevirmek için kullanılan metot.


bios (basic ınput/output system) : bilgisayar açıldıktan sonra sistemin çalışmaya başlaması için işlemci tarafından kullanılan yazılım. bilgisayarın işletim sistemi ile hareketsiz disk, klavye ve mouse gibi cihazlar arasındaki veri akışını yönetir.

bit/binary digit: verinin en ufak birimidir. tek bir ikili değere sahiptir, ya 0'dır ya da 1.

bitmap : bir görüntü alanını ve her bir pikselin rengini belirler. gıf ve jpeg, bitmap içeren grafik görüntü dosya tipine iyi birer örnektir.

bitnet: internet ağından bağımsız, yalnızca eğitim kurumlarına özel bir ağ çeşidi.

bit rate : bit hızı. sayısal iletişimde, bir iletişim ağının belirli bir noktasından saniyede geçen bit sayısını gösterir. veri transfer hızı da denir.


blend: bir renkten diğerine, bir efektten diğerine vb. geçiş metodudur.

block: veri transferinde hızı artırmak için verinin belli bölümlere ayrılması işlemine verilen ad. bir grup bilgi, hareketsiz uzunluklarda bloklara ayrılır. bu bloklar birer birer gönderilir.

bluetooth : mobil telefonların, bilgisayarların ve diğer mobil cihazların birbirleriyle, ev ve işyerlerindeki kısa dalga kablosuz bağlantıları kullanan telefon ve bilgisayarlarla kolaylıkla bağlantı kurabilmelerini sağlayan spesifikasyon.

bmp: bitmap grafik dosyalarının türü ve uzantısı.

bnc: bir konnektör türüdür. bilgisayarları ağlara bağlamak için kullanılır.


body: html sayfaları üstündeki kodları bulunduran başlık ile son arasındaki bölüme denir.

boldface: kelime işlem yazılımlarında, metnin diğer bölümlerden koyu ve kalın görünen bölümüne verilen isim.

boolean expression: doğru veya yanlış olarak değer alan bir ifade tipidir. 1+1=2 ifadesi doğrudur. bu ifade bir boolean ifadedir.

boolean logic : bilgisayardaki veriyi sorgulamak için and, or veya not gibi terimler kullanılan sistem.

boolean operator: boolean ifadesini oluşturmak için kullanılan operatörlerdir. and , or , xor , nor , not olmak üzere toplam beş operatör vardır.


boot : bir bilgisayarı boot etmek, bilgisayarın belleğine işletim sistemini yüklemektir. sistem yüklendiğinde, bundan böyle bilgisayar kullanıcının gelişi hoş bir uygulamayı çalıştırması için hazır durumdadır.

boot sector: sabitdisk'lerin ve disketlerin sistem bilgileri kısmına boot sector adı verilir. bu kısımda bulunmakta olan sistem bilgileri, bilgisayarın sözü edilen disk ya da disketleri kullanabilmesi için gereken bazı esas verilerden oluşurlar. bilgisayar her açılışında, bu kısımda bulunmakta olan bilgileri okuyarak düzgün çalışabilmek için gereksinim duyduğu esas verilere sahip olur.

boottable disk: işletim sisteminin düzgün olarak çalıştırılabilmesi amacıyla hazırlanmış özel bir başlangıç diskidir.

bounce: gönderilen bir elektronik postanın teslimatta kusur ile karşılaşıp bir kısmının geri dönmesi işlemine verilen isim.

box: bilgisayarımızın ekranında gördüğümüz bir programın veya bir fonksiyonun çerçevelenmiş olarak görünen alanı. kutular genelde bir kusur veya bir uyarı mesajı içerirler.


bps (bits per second) : saniyede bit sayısı. bir modemin veri iletim hızıdır.

örneğin 28. 000 bps hızla çalışan modem saniyede 28. 000 bit gönderiyor demektir.

break key: klavye tuşu. dos ortamında kontrol tuşu ile birlikte basıldığında, çalışan yazılımı keser. her yazılım, bu tuş bileşkesine yanıt vermeyebilir.

bridge : köprü. iletişim ağlarında, tıpkı protokolu. örnek: ethernet veya token ring kullanan yerel alan ağlarını birbirine bağlamak için kullanılan ürün.

broadband ısdn: fiber optik telefon hatları üstünden ses, video görüntü ve bilgileri tıpkı anda göndermeye yarayan iletişim standardıdır.


broadband transmission: birden fazla kanal üstünden bilgi göndermek için kullanılan yöntemdir. kablo tv bu yöntem ile çalışır.

broadcast : yayın. genelde bir şeyi tüm yönlere tıpkı anda yöneltme anlamındadır. radyo veya televizyon yayını, alıcısını doğru işaret kanalına ayarlayan herkesin alabileceği radyo dalgaları üstünden yapılan bir iletimdir. zaman zaman tüm üyelere gönderilen e-mail'ler için de kullanılır. iletişimde bir ağ üstündeki tüm noktalara veri paketi gönderimi için kullanılır.

broadcast adress : yayın adresi. tüm istasyonlara bir mesaj gönderimi için ayrılmış özel adres.

broadcast domain : yayın alanı. iletişim alanında, topluluk içerisindeki bir cihazdan çıkan yayını alacak olan tüm cihazlar topluluğu için kullanılır. yayın alanı genellikle router'larla sınırlanır, çünkü router'lar yayını geçirmezler.

broadcast storm : yayın fırtınası. pek çok yayının tüm ağ bölümlerine tıpkı anda gönderilmesi biçimindeki istenmeyen bir ağ durumu. bir yayın fırtınası ağın bant genişliğinin büyük bir bölümünü işgal eder ve ağın etkisiz kalmasına sebep olabilir.


browser : web'de yayınlanan bilgiyi aramak için kullanılan bir program paketi; en fazla kullanılanları microsoft ınternet explorer ve netscape'dir.

buffer : tampon. donanım cihazları ile değişik hızlarda çalışan veya değişik öncelikleri olan yazılımlar tarafından paylaşılan bir veri alanıdır. tampon, her cihazın veya işlemin diğerini engellemeden çalışmasını temin eder. iletişimde, iletilen verinin tutulduğu depolama alanı için kullanılır. tampon, ağ cihazları arasındaki işlem hızı farklılıklarını ortadan kaldırmak için kullanılır.

bug : kusur. bilgisayar teknolojisinde, bir programdaki kodlama kusurunu gösterir.

built-in: programların kullanıcılar tarafından kullanılmasını sağlayan özelliklere verilen ad.

bundle: bundle terimi, bilgisayar pazarında rekabet edebilmek amacıyla geliştirilen bir satış tekniğine verilen isimdir. bu teknikte büyük bir malın yanına müşterinin ilgisini çekecek daha ufak bir ürün ücretsiz olarak katılır.


burst : aralıklı bir işlem sırasında belirli bir oranda verinin alınması ve gönderilmesidir.

bus : bir bilgisayar parçasından diğerlerine gönderilen işaretlerin üstünden geçtiği, kablolardan veya diğer ortamlardan meydana gelen fiziksel işaret yolu.

business intelligence : kurumsal bilgisayar kullanıcılarının daha iyi karar vermelerine yardımcı olmak için, veriyi toplamak, depolamak, analiz etmek ve ona erişim sağlamak için kullanılan uygulama ve teknoloji kategorisi. business intelligence uygulamaları, karar destek, sorgu ve raporlama, olap (online analytical processing), istatistik analizi, tahmin ve veri arama uygulamalarını içerir.

byte : pek çok bilgisayar sisteminde sekiz bit'in oluşturduğu bir bilgi birimi olarak kullanılır. çoğunlukla bir karakteri belirten bir birimdir. örnek :"g", "5" veya "?".