ana sayfa    sözlükler    osmanlıca sözlük

fâcir: 1. fücûr sahibi, fena huylu. günahkâr.

fâdıl-fâzıl: faziletli, fazilet sahibi, erdemli.

fadl-fazl: iyilik, fazilet, erdem.

fahr: övgü, şeref, böbürlenme.


fahr-i kâinat: kâinatın övgüsü, şerefi; hz. peygamber (s.a.v.)

fahşâ: 1. meşru olmayan cinsel ilişki, fuhuş. 2. zekatı az verme, tamahkârlık. 3. akla ve ahlâka ideal olmayan söz ve iş.

fâil: 1. işleyen, yapan. 2. te'sirli, etkili.

fâil-i muhtar: istediğini yapmakta serbest olan.

fakr: fakirlik, yoksulluk, züğürtlük.


fâriğ: 1. vazgeçmiş, çekilmiş. 2. rahat, âsûde. 3. boş, işini bitirmiş, işsiz.

farîza: 1. allah'ın emri, farz, vacip, gerek, vazife. 2. mirasçılardan her birine şer'an düşen hisse, pay.

fart-ı izdiham: fazla kalabalık.

fâruk: haklıyı haksızı ayırmakta pek mahir olan. hz. ömer'in sıfatlarından biri.

farz: 1. islâmiyette mazeret olmadıkça yapılması mecburi olan, terkedilmesi günah sayılan tanrı buyruğu. 2. zarurî, lüzumlu.


farz-ı ayn: kişinin bizzat yapması gereken farz. herkese farz olan.

farz-ı kifâye: bir kısım müslümanların yerine getirmesiyle diğerlerinden sakıt olan farz. cenaze namazı gibi.

fasâhat: hoş ve açık konuşma, uzdillilik, iyi söz söyleme yeteneği.

fâsık: allah'ın emirlerini tanımayan, günah işleyen.

fâsıla: 1. aralık, ara, bölme. 2. ayıran, bölen, kur'ân-ı kerim âyetlerinin sonları.


fâsid-fâside: 1. kötü, fena, yanlış, bozuk. 2. münafık, fesad çıkaran.

fasl: 1. detay, ayırma, kesinti, bölüm. 2. halletme, neticelendirme, kesip atma.

fâtır: yaratan, yaratıcı.

fazâil: insanda iyilik etmeye ve fenalıktan çekinmeye karşı sürekli ve değişmez istidatlar, hoş huylar.

fazilet: insanda iyilik etmeye ve fenalıktan çekinmeye olan sürekli ve değişmez istidat, hoş vasıf, iyi huy, erdem.


fazl u ihsân: cömertlik ve bağışta bulunmak.

fazl u kerem: bilginlere, faziletli kişilere yaraşır olgunluk ve cömertlik.

fazl u rahmet: faziletli kişinin lütfu, merhameti ve acıması.

fazl: 1. fazla, ziyade, bundan böyle, bâki. 2. fazlalık, üstünlük.

fazl-ı azîm: büyük değer, esasda var olan büyük nitelik.


febihâ: ne alâ, ne hoş.

fecr: fecir; sabaha karşı güneş doğmadan önce, ufkun aydınlığı, tan yerinin ağarması.

fecr-i sadık: (hakiki fecir) şafak sökme.

feda: 1. gözden çıkarma, uğruna verme. 2. kurban.

fehvâ: mânâ, anlam, mefhum, kavram, hüküm.


felâh: kurtuluş, selâmet, onma, mutluluk, kutluluk.

felâk: 1. tan vakti. 2. sabah aydınlığı.

felâsife: filozoflar, felsefe ile uğraşanlar, âlimler, bilginler.

felek: 1. gökyüzü, sema. 2. âlem, dünya. 3. talih, kader.

felekiyyât: gök ve heyet ilmine ilişkin şeyler, astronomik.


fena: 1. yok olma, yokluk. "beka"nın zıddı. (tasavvufta maddî varlıktan sıyrılıp hakka ulaşma). 2. iyi olmayan, kötü.

ferâşe: pervane (gece kelebeği).

ferc: 1. aralık, yarık, çatlak. 2. dişilerde üreme organı, avret.

ferik: 1. insan topluluğu, cemaat. 2. askerî kolordu kumandanı. 3. körpe, buğday tanesinin yarı olgunu, firik.

ferman: emir, buyruk, padişah tarafından verilen yazılı emir.


ferman-ı ilâhî: allah buyruğu.

ferş: 1. döşeme, yayma. 2. yayılan şey. 3. seccade, hasır, 4. yeryüzü, kır, sahra.

fesad: fenalık, kötülük, arabozuculuk. kargaşalık, karışıklık.

fesh: bozma, bozulma, dağıtma, dağılma, yürürlükten kalkma.

fetânet: fatinlik, zihin açıklığı, zihnin yaratılıştan bir şeyi çabuk ve iyi anlamak hususundaki istidadı, zeyreklik.


feth: 1. açma, açılma. 2. bir yeri savaşla ele geçirme.

feth-i mübin: açık ve parlak zafer.

fetiş: sahibine uğur getirdiğine ve tabiatüstü özellikler taşıdığına inanılan nesne veya hayvan.

fetret: 1. iki peygamber veya padişah arasında peygambersiz veya padişahsız geçen vakit. 2. iki vakıa arasındaki vakit.

fettah: 1. zafer kazanmış, üstün gelmiş. 2. fetheden, açan. 3. kullarının kapalı işlerini açan, cenab-ı hakk.


fettan: 1. fitne ve fesada teşvik eden, ayartan. 2. cazibeli, gönül alıcı, oynak kadın.

fevâhiş: 1. kötülükler. 2. fahişeler, kahpeler.

fevâid: faydalar, menfaatler, kârlar, kazançlar.

fevc: bölük, takım, cemaat.

feveran: 1. kaynama, galeyân etme. 2. damar, vurma, su fışkırtma.


fevk: üst, üst taraf, yukarı (maddî-manevî)

fevkalâde: âdetin üzerinde, duyulmadık, görülmedik, olağanüstü.

fevka'l-beşer: insanüstü.

fevka't-tabia: tabiatüstü.

fevren: çarçabuk, birden bire.


fevt: 1. bir daha ele geçmemek üzere kaybetmek, elden çıkarma, kaçırma, 2. ölüm.

fevz: galiplik, zafer, üstünlük, selamet, kurtuluş.

fevz-i azîm: büyük kurtuluş, büyük selamet, büyük başarı.

fey': savaşta elde edilen mal ve ganimet.

fey'üz ganâim: savaşta elde edilen mallar ve ganimetler.


feyyaz: feyiz, bereket ve bolluk veren. allah.

feyz: 1. suyun taşıp akması. 2. bolluk, fazlalık, gürlük. 3. ilim, irfan.

fezâ': korkma, dayanamama, ümitsizlik.

fezâ: uzay; ucu bucağı bulunmayan boşluk, kâinatın sonsuz genişliği.

fezâil: faziletler, meziyetler, üstün özellikler.


fezâil-i mütenevvia: türlü hüner, marifet ve meziyetler.

fezleke: hülâsa, sonuç, özet.

fıkh-ı hanefi: hanefî fıkhı.

fıkh-ı islâm: islâm fıkhı.

fıkıh-fıkh: 1. bir şeyi anlayıp bilme, 2. şeriat ilmi, şeriatın usül ve hükümleri, amelî ve şer'î meseleler bilgisi. hukuk bilgisi.


fırak: 1. tümenler, alaylar, bölükler. 2. partiler. 3. takımlar, kalabalıklar, ehl-i sünnet ve cemaatten ayrılan mezhepler.

fırak-ı islâmiyye: islâm fırkaları, mezhepleri.

fırka: 1. insan kalabalığı grubu. 2. tümen.

fırka-i nâciyye: selâmet yolunu bulmuş, müslüman grubu.

fısk u fücûr: sefahet ve günaha batma.


fısk: 1. hak yolundan çıkmak, allah'a karşı isyan etmek. 2. sefahete dalma, ahlâksızlık, gü-nahkârlık.

fıtra: fitre: ramazan'da bölünmeden verilmesi şer'ân vacip olan fıtr, sadaka.

fıtrat: yaratılış, huy, tabiat, mizaç.

fıtrat-ı muhammediye: hz. muhammed (s.a.v.)'in huyu, yaratılışı.

fî emrillâh: allah'ın emrinde.


fî sebilillah: allah yolunda, karşılık beklemeksizin.

fî: 1. içerisinde - de. 2. tarih bildirir.

fidâ: bir esiri kurtarmak için verilen şey, fidye.

fidye: can kurtarma karşılığı verilen akçe vesaire.

fiil-fi'l: 1. iş, kâr, amel, zaman geçtikçe ilgili olup mânâya yol açan kelime. 2. eylem.


fikr: 1. fikir, düşünce. 2. idrak, 3. zihin, akıl. 4. hatır.

fi'l-i hakiki: gerçek eylem, hakiki fiil.

fi'l-i ihtiyâri: yapılıp yapılmaması insanın kendi seçimine bağlı olan fiil.

fi'l-i kavlî: kavli fiil, sözle yapılan eylem.

firâk: 1. ayrılık, ayrılma. 2. hüzün, keder, sıkıntı.


firâset: 1. anlayışlı, çabuk seziş, 2. binicilik, at yetiştirme bilgisi. 3. yiğitlik, mertlik.

firâş: döşek, yatak, şilte, hasır, halı.

fir'avn: firavun, eski mısır hükümdarlarına verilen ünvan. 2. tanrılık iddiasında bulunduğu için hz. musa'nın mücadele ettiği mısır hükümdarı. 3. çok kibirli, gururlu ve inat adam, firavn.

fuad: kalp, yürek, gönül.

fuhş: 1. haddini aşma. 2. kötülük, namusa aykırı hareket.


fuhş-u kelâm: edep ve terbiye dışı söz.

fukahâ (fakih): fakihler, islâm hukukçuları, fıkıh âlimleri.

fukara: fakirler, yoksullar.

fukara-i müslimîn: müslüman fakirler.

fukara-i sâbirin: sabreden, dayanan, oruç açmayan fakirler.


furkan: 1. hak ile batılı ayırmak, iyi ile kötüyü ayırd etmek. 2. kur'ân-ı kerim'in adlarından biri.

fusûl: 1. fasıllar, mevsimler. 2. bölümler, kısımlar.

fülân: belirsiz bir şey, filan.

fünûn: 1. nev'iler, çeşitler, sınıflar, tabakalar. 2. hünerler, sanatlar, ilimler, fenler.

fünûn-ı tabiiyye: tabiat ilminin türleri.


fürs ü rûm: iran ve anadolu.

fürs: 1. farslılar, fars milleti. 2. eski iran.

fürû': dallar, budaklar, ayrıntılar.

fütuhât: fetihler, zaferler.

fütûr: zayıflık, gevşeklik, bezginlik, endişe.