ana sayfa    tıp, sağlık, güzellik    tüp bebek

açıklanamayan infertilite
nedeni bulunamayan (bilinmeyen) kısırlık. (=unexplained infertility)

agonist
vücudumuzdaki doğal bir hormonun kopyası olarak üretilen sentetik hormonlar.

amniosentez
gebelik sırasında fetusun içerisinde bulunduğu sıvının bir kısmının alınması sonrasında bebeğe ilişkin hücrelerin üretilerek genetik yönden kromozomal analizi.

androlog
erkek infertilitesi uzmanı (bir ürolog ya da jinekolog olabilir).

aşılama (=ıuı)
inseminasyon, yani spermatozoidlerin bir karakter yardımıyla kadının rahmine yerleştirilmesi.

asthenozoospermia
hareketli spermatozoid oranının azalması.

azospermi
spermde hiçbir spermatozoidin bulunmaması.

biyolojik anne/baba
yumurta / spermatozoidlerin sahibi.

biyopsi
bir dokudan patolojik tetkik hedefli parça alınması.

donor (=verici)
nakil için verici (spermatozoid, oosit ve embriyo gibi).

döllenme
yumurta ile spermatozoidin bir araya gelerek tek bir hücre oluşması (fertilizasyon).

ejakülasyon
sperm ve içeriğinin boşaltılması (ilişki veya masturbasyonla). (ejekulat=meni)

embriyo
döllenmiş yumurta. iki hücreli dönemden başlayıp, gebeliğin ikinci ayına kadar cenin bu adı taşır.

endometriosis
normalde sadece rahim içerisinde bulunması gereken endometrium hücrelerinin, vücudun farklı yerlerinde bulunması hastalığı.

endometrium
rahimin içini kaplayan ve adet döneminde dökülen zar.

etik komite
mesleki ve ahlaki yönden ortaya çıkabilecek sorunların görüşüldüğü kurul.

fetus
ikinci aydan başlayarak embriyoya verilen isim (=cenin).

fizyoloji
vücuttaki dokuların normal çalışma düzenlerinden ve özelliklerinden söz eden bilim dalı.

follikül
yumurta içeren ve yumurtalıklarda meydana gelen kesecikler

fsh (follicle stimulating hormone)
beynin hipofizinden salgılanan kadında follikülün (yumurtanın) olgunlaşmasını ve erkekte ise spermatogenezi (sperm gelişimini) sağlayan hormon.

genetik malzeme
anne ve baba tarafından, doğacak çocuğa aktarılan özellikler.

gnrh
(gonadotropine releasing hormone) hipofizi kontrol eden, beynin hipotalamusundan salgılanan hormon

hcg
(human chorionic gonadotropine) gebeliğin teşhisinde kullanılan, embriyo tarafından salgılanan hormon. yapısal olarak lh'ye benzediği için ovülasyonun başlatılmasında da hastaya bu hormonu içeren ilaçlar yapılır.

hemofili hastalığı
genetik geçişli, bir tür pıhtılaşma bozukluğu hastalığı.

hiperstimülasyon
yumurtalıkların uyarılması sırasında alınan hormonlar yüzünden yumurtalıkların aşırı tepkisi. bu taktirde yumurtalıklar fazlaca büyür ve kistler oluşur.

hipofiz
iç salgı bezlerinin çoğunu kontrol eden, beynin derhal altında bulunmakta olan iç salgı bezi.

histerosalpingografi (hsg)
rahmin ve tüplerin radyolojik olarak incelenmesiyle, iç yapıları ile ilgili bilgi edinilmesi. (=ilaçlı rahim filmi)

hmg
(human menopausal gonadotropin) yumurtalıkları uyarmak için kullanılan, fsh ve lh hormonlarını içeren ilaçlardır.

implantasyon
embriyonun rahmin içerisindeki endometrium hücrelerine yuvalanıp hamileliği başlatması. (=yuvalanma)

interfil
bir yıl boyunca korunmamaya karşın hamileliği olmayan (=kısır).

infertilite
kısırlık durumu

inseminasyon (ıuı)
spermin rahim içerisine aşılanması ya da döllenmeyi oluşturmak için spermatozoidlerin yumurtaların yanına konulması. (=aşılama)

ıvf
(in vitro fertilization) tüp bebek işlemi.

jinekolog
nisaiyeci, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı.

kateter
(=kanül) sperm ve embriyoyu yerleştirmeye yarayan plastikten ince bir boru.

kordosentez
genetik tahlil amacıyla rahim içerisindeki fetusun göbek kordonundan kan alınması.

korpus luteum
ovülasyondan sonra kalan follikülün değişerek meydana getirdiği doku (=sarı cisimcik).

kromozom
her hücrenin çekirdeğinde bulunmakta olan, soya çekimi sağlayan genetik malzeme. insanlarda, 46 kromozom vardır.

kültür ortam
laboratuvarda embriyonun büyümesini sağlayan sıvı.

laparoskopi
karın içinin görülmesini sağlayan cerrahi operasyon.

lh
(luteinizan hormon) beyinde hipofiz tarafından salgılanan ve ovülasyonun olmasını sağlayan hormon

mastürbasyon
elle ejekulatın (meninin) boşalmasını sağlamak.

menopoz
yumurtalıkların işlevinin bitmesi ile adetten kesilme hali.

mikromanipülasyon
spermatozoidin yumurtanın içerisine konulması için kullanılan metodlar. mikroinjeksiyon bunların en yaygınıdır.

mikroinjeksiyon
spermatozoidin yumurtanın içerisine enjekte edilmesi ile yapılan bir tür tüp bebek işlemi (=ıcsı, iğneli gebelik).

moleküler biyoloji
hücrelerin içerisindeki yapıları araştıran bilim dalı.

oligozoospermia
semende spermatozoid sayısının azalması.

oosit
yumurta, kadın cinsel hücresi.

oosit pick-up (opu)
ilaçlarla uyarılarak oluşturulan yumurtaların toplanması işlemi.

over
kadın yumurtalığı.

ovulasyon indüksiyonu
yumurtalıkların ilaçlarla uyarılarak çalıştırılması işlemi.

ostradiol
follikül ve korpus luteum tarafından salgılanan kadınlık hormonu.

pipet
ince cam boru.

polikistik over sendromu (pco)
yumurtalıklarda ufak ve çok sayıda kist oluşması, adetlerde gecikme, tüylenme ve obesite ile giden bir tür hastalık. hormon bozukluğu ve kısırlık sebebidir.

post-koital test
cinsel ilişkiden sonra rahim ağzı sıvısının ve buraya dökülen spermatozoidlerin incelenmesi.

progesteron
korpus luteum tarafından salgılanan ana hormondur (yumurtanın çatlamasından sonra yumurtalıklarda gelişen yapıya "corpus luteum" denir).

pronukleus
içinde 23 kromozom bulunmakta olan çekirdekler. bir tanesi dişi diğeri erkek kromozomları içerir.

serum
kanın pıhtılaşmasından sonra ayrılan içerisindeki hücrelerden yoksun olan sarı renkli sıvı.

semen
meni

serviks
rahim ağzı bölgesine verilen isim.

siklüs
adetin birinci gününden başlayıp, gelecek adet tarihine kadar geçen vakit. insanlarda yaklaşık 28 gün sürer. (bir adet dönemi= bir siklüs)

sperm
erkek tohum hücresi.

sperm bankası
sağlıklı spermlerin sıvı azotun içerisinde dondurularak saklandığı yer.

sperm kanalları
spermin geçişini sağlayan, testisten başlayıp penisin ucuna kadar giden kanallar.

spermatid
testislerde spermatozoidin oluşmadan önceki ön hali (0lgunlaşmamış sperm).

spermatogenez
spermatozoidin oluşması.

spermatozoid
erkek cinsel hücresi.

subfertil
hafif derecede kısırlık bulgularının olması.

teratozoospermia
anormal spermatozoid şekillerinin artması.

testis
erkek yumurtalığı.

tüp bebek
embriyonun vücut dışında gelişmesini sağlayan üremeye yardımcı teknolojilerden bir tanesi.

ultrason
yüksek frekanslı ses dalgaları yardımıyla, iç organları inceleyen cihazlara verilen isimdir.

ürolog
uterus bevliyeci, idrar yolları ve erkek genital hastalıkları uzmanı.

üyt (=yüt)
üremeye yardımcı (yardımcı üreme) teknolojileri'nin kısaltılışıdır. ingilizcesi: assisted reproductive technology (= art) olarak geçer. ıvf, ıcsı gibi bir çok tedavi yöntemlerinin tümünü kapsar.

vajen
hazne. ilişki sırasında kullanılan anatomik bölge.

varikosel
testisin toplardamarlarında genişlemelerin olması. bir kısırlık nedeni olabilir.

yumurtalıkların uyarılması
(= ovulasyon indüksiyonu) hastaya birden çok yumurta oluşması için klomifen ve hmg gibi ilaçların verilmesi.

zigot
sperm ve yumurtanın birleşmesi ile meydana gelen hücre.