ana sayfa    tıp, sağlık, güzellik    tüp bebek

çocuk sahibi olmak istemenize karşın erkek veya kadın kaynaklı kısırlık bunu engelleyebilir ve mutlu sona ulaşmak size mucize gibi görünebilir. halbuki bugün tıp mucizelere inanmadığı gibi kimsenin çocuk sahibi olamayacağına da inanmıyor. bebek sahibi olabilmek için mucizelere ihtiyacınız yok. ihtiyacınız olan tek şey belki de tüp bebek!

"tüp bebek" yada tıp dili kullanımı ile "ıvf (ın vitro fertilizasyon), döllenmeyi sağlayamayan spermle yumurtanın laboratuar ortamında birleştirilmesi ve döllenmiş hücrelerin daha sonra kadının rahmine yerleştirilmesidir. daha sonra gebelik süreci ve doğum normal durumunda gerçekleşir.

bu işlemin başarı belirten olabilmesi için çok titiz bir kontrol ve gelişmiş laboratuar teknolojisi kullanılır. tüp bebek yöntemi nedeni belirli kısırlıklarda olduğu gibi, sebebi belirlenemeyen durumlarda da geçerli bir tedavidir. kadını daha fazla yumurta üretmesi için uyaran ilaçlarından kullanılması ile birden çok embriyo ile hamilelik şansı çoğalır. tüp bebek yöntemiyle hamilelik şansı % 30'lara kadar yükselmiş olup, tüm dünyada yıllardır en güvenli kısırlık tedavisi olarak uygulanmaktadır.


kısırlık, hamile kalamama ve / veya hamileliği doğuma kadar taşıyamama olarak özetlenebilir. tıbbın gelişim hızı, kısırlığın tanı ve tedavisi konularına da yansımıştır. ülkemizde de, çocuk sahibi olmak isteyen fakat bu mutluluğa ulaşamayan çiftlerin sorunlarının çözümünde yardımcı merkezler en yeni teknolojiyi uygulamaktadır.

dr. pakize i. tarzi hastanesi, yarım yüzyılı aşan geçmişi ile türkiye'nin en eski özel kadın-doğum kliniği olma özelliğine, bir tüp bebek ünitesi kurarak en yeni yenilikleri izleme ve sunma becerisini de katmıştır.

türkiye'de de, tüm dünyada olduğu gibi, evli çiftlerin yaklaşık %10-12'sinin karşı karşıya kaldığı kısırlık problemi, %40 sadece erkekten, %40 sadece kadından, %10-15 her ikisinden kaynaklanan nedene bağlanmaktadır. bazı olgularda ise bir tanıya varmak olabildiğince güç olmakta ve "açıklanamayan kısırlık" adı altında toplanmaktadır.



genel bilgiler
herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullanmaksızın, haftada en az iki kez olmak üzere cinsel ilişkisi olan bir çift bir yılın sonunda hamile kalmamış ise kısırlık (infertilite) söz konusudur. ülkemizde ve dünyada evli çiftlerin yaklaşık %15'i bu sorunla karşılaşmaktadır. neden olarak, erkekte sperm sayısı ve hareketliliğinde yetersizlik, sperm yapısında bozukluk, kadında cinsel organlara ilişkin yapısal bozukluklar, tüplerin tıkalı olması, yumurtlama bozukluğu, bağışık sistemle ilgili etmenler ve endometriozis sayılabilir. bazı çiftlerdeyse bütün araştırmalara karşın sebebi bulunamayan kısırlık söz konusu olabilmektedir.

dr. pakize ı. tarzi hastanesi, bir yardımla üreme merkezi kurmuş, çalışmalarını başlatmıştır. kliniğimize üreme problemi ile başvuran çiftlerden bazı tetkikler istenir. bunlar kadınlar için hormonal, immünolojik ve bakteriyolojik testler ile laparoskopi, histeroskopi, endometrium biyopsisi gibi girişimler ve/veya histerosalpengografi gibi radyolojik tetkiklerdir. erkekler için de hormonal, immünolojik ve bakteriyolojik testler gerekebilmektedir. spermiogram ve bunun yanı sıra ileri sperm analizleri de elde edinilmelidir. bazı olgularda testis biyopsisi de istenebilir. bu testler sonucunda kısırlık sebebi konusunda bilgi edinilir ve tedavi yöntemi tespit edilir. bu yöntemler, laboratuar koşullarında uygulanan çeşitli yardımla üreme teknikleridir.

* ıuı (ıntrauterin ınseminasyon)
servikal mukus ve antisperm antikoru problemi olan ya da kısırlığı belirli bir nedene bağlanamayan çiftlerde uygulanır. mastürbasyon yoluyla erkekten alınan spermler laboratuarda yıkanıp ultrasonografik ölçümler neticesi ideal bulunmakta olan yumurtlama vaktinde kadının rahmine özel bir katater yardımıyla yerleştirilir.

* gıft (gamet ıntrafallopian transfer)
erkekte sperm sayısında ve niteliğinde yetersizlik olduğunda bilhassa de sebebi saptanamayan kısırlık olgularında yeğlenen bu yöntemde kadından alınan yumurtalar ile erkekten alınan spermler bir araya getirilip tıpkı gün tüplerin içine yerleştirilir.

* zıft (zigot ıntrafallopian transfer)
zigot döllenmiş yumurta demektir. kadından alınan yumurtalar laboratuar ortamında spermlerle döllendirilip kadının tüplerine bir gün sonra yerleştirilir.

* ıvf (ın vitro fertilizasyon)
sperm yumurtaları beden dışında;laboratuarda hazırlanan bir kültür ortamında döllenmesi anlamına gelir. tüpleri tıkalı kadınlara yönelik uygulama olarak başlatılmış daha sonraları sperm meziyet ve niceliği hakkında yetersizliklerde, bundan başka endometriyozis tanısı almış olgularda ve sebebi açıklanamayan kısırlıklarda kullanılmaya başlanmıştır. anestezi altında kadından toplanan yumurtalar laboratuarda eşinin spermleri ile birleştirilir. döllenen yumurta iki veya üç gün sonra özel bir kateter yardımıyla rahim içine yerleştirilir. sperm sayısının düşük olduğu veya sperm sayısının normal olmasına karşın döllenme problemi olduğu durumlarda aşağıdaki yöntemler uygulanır:

o pzd (parsiyel zona diseksiyonu)
yumurtanın dışındaki zara (zona pellucida) delik açılarak spermin içeriye girişinin kolaylaştırılmasıdır. standart uygulanan ıvf yönteminde, yalnızca yumurta zonasının delinip belirli yoğunlukta bulunmakta olan spermin ortama bırakılması biçiminde uygulanır. bu yöntem ile başarı oranı %5 olarak bildirilmiıtir.

o suzı (subzonal sperm ınjeksiyonu)
spermin yumurta zarının (perivitellni aralık) altında özel bir mikropipet yardımıyla yerleştirilmesidir. bu yöntemle başarı belirten oranı %10-15 olarak verilmektedir.

o ıcsı (ıntrasitoplazmik sperm ınjeksiyonu)
spermin mikropipet yardımı ile mikroskop altında yumurtanın içerisine yerleştirilmesir. bu şekilde yumurtanın döllenme ihtimali arttırılmış olur. 1992'de uygulanmaya başlanan bu yöntemin neticeleri daha başarı belirten olduğundan pzd ve suzı yöntemleri daha az kullanılıyor. ıvf'te akrozom reaksiyonu ve spermin kapasitayonu zorunlu olması gerekirken ıcsı'de bu zorunluluk yoktur. çok az sayıda sperm hücresi olması durumunda bile bu işlem kolaylıkla yapılabilmektedir. çok az sayıda sperm hücresi olması durumunda bile bu işlem kolaylıkla yapılmaktadır. bu yöntem ile döllenme oranı yaklaşık %90 ve hamile kalma oranı %30-35 olarak bildirilmiştir.

* kimlere ıcsı yapılır ?
daha önce ıvf test edilmiş olup çok az fertilize yumurta elde edildiğini veya hiç edilmediği durumlarda, spermin cerrahi yolla elde edildiği durumlarda, sperm sayısının çok düşük, anormal oranı çok yüksek ve az hareketli spermlere sahip olgularda uygulanır. son analizinde hiç sperme rastlanılmayan erkeklerde bazı laboratuar tekniklerinin uygulanılmasından sonra bulunabilen çok az sayıdaki sperm bile ıcsı yöntemi ile değerlendirilebilir. bütün spermleri anormal yapıda olan olgularda sperm başının içerdiği genetik materyalin varlığı ıcsı yönteminin seçilmesi yeterlidir. spermin boyun ve kuyruk kısmını yumurta içine taşır. ıcsı ile bu işlem gerçekleştirildiği için boyun ve kuyruk anomalisi negatif bir etken olmaktan çıkar.

* assisted hatching
pzd'ye benzer biçimde, embriyo etrafındaki zarın kimyasal maddeler veya lazer yardımıyla açılarak (zona drilling) embriyonun rahim içerisine tutunmasının (implantasyon) sağlanmasıdır. assisted hatching uygulanan embriyo implantasyonunun %10 oranında artışı bildirilmiştir.ejekülatta sperm olmadığı durumlarda aşağıdaki yöntemler uygulanarak sperm elde edilir.

* mesa, pesa, petsa, tesa
testiste sperm varlığına karşın ejakülatta bulunamadığı durumlarda basit bir girişim ile epididim denilen bölgeden alınan spermlerin dış ortamda ıcsı yöntemi ile yumurtayı döllemesidir.

pesa (perkütan sperm aspirasyonu) diğer tanımlamalar ise; petsa (perkütan testis aspirasyonu) ve tesa (testiküler sperm aspirasyonu): 1995 yılından başlayarak uygulanan bu yöntem, iğne yardımı ile testisten elde edilen spermlerin ıcsı yöntemi ile yumurtayı döllemesidir. hamilelik oranı %25 olarak bildirilmiştir.

* tese (testiküler sperm ekstraksionu)
spermin epididime bile ulaşamadığı olgularda testisten biyopsi neticesi alınan doku parçacıklarından elde edilen spermlerin ıcsı yöntemi ile yumurtayı döllemesidir. bu yöntem ile hamilelik oranı %30'dur.

* et (embryo transferi)
tüm bu yöntemlerin sonucunda elde edilen embriyonun rahim içine yerleştirilmesidir.

uygulamaya başlarken...
önerilen tetkikler tamamlanıp ideal tedavi yöntemi saptandığında ilk olarak yapılması gereken yumurta üretimini sağlayan hormonların belli bir esas düzeye getirilmesidir (down regulation). bunun için gonadotropin releasing hormon analog'u kullanılır. ultrasonografi ve hormon testleri sonucunda ideal değerler elde edildiğinde hamilelik olasılığını arttırmak hedefi ile daha fazla sayıda yumurta üretmesi için yumurtalıklara uyaran hormonlar verilmeye bağlanır. folikül stimülan hormon, lüteinizan hormon, klomifen sitrat veya büyüme hormonu'undan ideal olanlar seçilerek kullanılır. bu yöntemde belirli aralıklarla vajinal ultrasonografi yapılır ve kan östradiol, progesteron seviyesi izlenir. yumurtalardaki foliküllerin çapları istenilen büyüklüğe ulaştığında olgunlaşmayı tamamlayacak olan human chorionic gonadotropin uygulamasından 34-36 saat sonra kliniğimizde, anestezi altında, vajinal ultrasonografinin rehberliğinde yumurtalar toplanır. bu işlemi izleyen 6 saat boyunca klinikte gözlem altında kalınılmalıdır. toplanan yumurtalar, tıpkı gün eşinden alınan spermlerle daha önceden saptanmış metoda göre bir araya getirilir. ideal geliıme belirten embriyolar katetere alınıp basit bir yöntemle rahim içerisine yerleştirilir. bu uygulamadan 3 saat sonra eve gitmek olasıdır. sekizinci gün kanda östradiol ve progesteron düzeylerine bakılır. izleyen 15.günde de hamilelik testi yaptırılır. yumurtaların toplandığı günden başlayarak tertipli olarak progesteron kullanılmaya bağlanır, hamilelik testinin sonucuna göre 12.hamilelik haftasının sonuna kadar devam edilir.

komplikasyonlar
yumurtalıklar uyarılmayabilir ve sonuç olarak toplanamayabilir. hiperstimülasyon:yumurtalıklar aşırı uyarılabilir. yumurtalıkların büyümesi, kanda hormon düzeylerinin yükselmesi ve vücutta sıvı toplanması ile seyreden bir klinik tablo oluşabilir. genellikle yatak istirahatı yeterlidir. nadiren hastaneye yatmak gerekebilir. spermler toplanan yumurtayı döllemeyebilir ve sonuç olarak et yapılmaz. et sonrası embriyo rahim iç duvarına hiç tutunamayabilir (ımplantasyonun olmaması). çoğul gebelik: hamilelik olasılığını arttırmak için et sırasında hastaya yaşına göre 3 veya 4 embriyo verilmekte ve bu da çoğul gebelikle karşılaşma yüzdesini çoğaltmaktadır. lazım cerrahi girişimler (laparoskopi, histeroskopi, biyopsiler) diğer cerrahi girişimlerden daha tehlikeli değildir. yardımla üreme teknikler neticesi elde edilen gebeliklerdeki anomali ihtimali diğer gebeliklerden daha fazla değildir. ancak acsı yöntemi ile sağlanan gebeliklerde günümüze kadar gelişi güzel bir anomali sayısı saptanmamış olmasına karşın yeterli veri toplanamamıştır. risk ihtimali karşısında doğum öncesi genetik araştırma tavsiye edilir.