ana sayfa    tıp, sağlık, güzellik    ilkyardım

kırıklar, büyük kemik kırıklarında görülebilen iç kanamalar dışında, hayatı direkt tehdit etmeyen olaylardır. bununla birlikte, hatalı yaklaşımlar neticesi bir boyun ya da omurga kırığı olan kazazede felç kalabilir, kol yada bacak kemiği kırık bir kazazedede kol ve bacak damarları ve sinirleri kesilip durum ağırlaşabilir, yerine takma çabası içerisine girilen omuz çıkığı ameliyatla dahi düzelemeyecek hale gelebilir.
ilkyardımcının esas amacı, problemli vücut uzantısı ya da bölümünü sabit hale getirerek, kazazedenin durumunun kötüleşmesini önlemek, ağrısız ve güvenli bir biçimde naklini sağlamaktır.

kırıklarda ilkyardım nasıl yapılıyor ?

kemik bütünlüğünün çarpma ya da düşme neticesi ortadan kalkmasına kırık denir. kırık kemik parçaları cildi delerek dışarıya çıkmış ise buna açık kırık, cilt sağlam ise kapalı kırık olarak tanımlanır.

aşağıdaki maddelerin birkaçının varlığında kırıktan şüphelenmek gerekmektedir.

- düşme, üstüne düşme, çarpma tarif edilmesi
- problemli bölgede hareketle ya da temasla çok şiddetlenen ağrı
- ilgili vücut bölümünde biçim bozukluğu, simetrinin kaybolması
- kırılma sırası ya da sonrasında kırık sürtünme sesinin duyulmuş olması
- kırık bölgesinde şişlik, morarma ,
- kol ya da bacakta kısalma
- eklem olmayan bir yerde, eklem varmış gibi açılaşma olması
- deriyi parçalamış kırık kemik ucunun dışarıdan görülmesi
- hareket kısıtlılığı ya da hiç hareket ettirememe
- ilgili bölgede hissetmede azalma, uyuşma, karıncalanma
- dolaşımda aksama neticesi soğuma

kırığı olan, ya da kırık şüpheli kazazedeye ilkyardım uygularken, aşağıdaki ilkelere uymak gerekir:

- kırık olmadığına kanaat getirilmiş bir kazazede mutlaka yerinden oynatılmamalıdır. kırık bölgenin hareket ettirilmesi neticesi kırık parçanın keskin kenarı çevresindeki bir damar ya da siniri kesebilir, kas dokusunu zedeleyebilir.
- kazazedenin oturması ya da sağa sola kımıldamasına izin verilmez, kırık şüpheli bölge hareketsizleştirilmeden taşıma yapılamaz.
- kaza ortamında hayatı tehdit eden bir zararlı faktörün bulunmadığı her taktirde kırığa müdahale bulunduğu ortamda yapılır.
- kırık açık kırık biçiminde ve kopuk kemik parçaları görünüyorsa parçalara dokunulmaz.
- kırıklı uzvun bileğinden nabız ve bölgede kanama olup olmadığı kontrol edilmelidir.
- açık kırıklarda görünen kemik parçasını içeri sokmaya, kemik uçlarım birleştirmeye, kol ya da bacakta bozulmuş biçimi düzeltmeye çalışmamak gerekmektedir.
- kırıkla beraber kanama-şok belirtileri varsa ilk olarak bunlara müdahale edilir.
- boyun kırıklarında hatalı taşıma ve luzumsuz hareketler omurilik zedelenmesi neticesi bütün vücutta felçle sonuçlanabilir. boynun desteklenmesi ve hareketsizleştirme hayati önem taşır.
- başa gelen darbeden sonra burun ve kulaktan su gelmesi; gözlük biçiminde morarma, bayılma, uyku hali, nabız ve solunum zayıflaması, gözbebeklerinde büyüklük farkı, püskürür stil kusma, kafa kemiklerinde çökme biçiminde biçim bozukluğu varsa; kafatasında kırıkla beraber beyinde de sıkıntı var denektir. acilen kazazedenin nakli gerekmektedir.
- problemli bölgenin hareketsizleştirilmesi, yani tespit edilmesi ağrıyı azaltacak, kırık uçlarının çevre dokuları zedelemesini önleyerek, kırık uçların birbirlerinden ayrılması ya da deriden dışarı çıkmasına engel olacaktır. böylece iyileşme de daha kolay olacaktır.
- tespit işlemi, kırık kemikleri ilgilendiren iki eklemin sert-uzun bir cismin yardımıyla sabit hale getirilmesidir. bu hedefle kullanılacak standart malzemenin bulunmadığı yerlerde ilkyardımcı pratik çözümler aramalıdır. bir dal parçası, katlanmış gazeteler, karton kutular, baston ya da şemsiye atelle tespitte, kazak-ceket gömlek vb. eşyalar askı ile tespitte, kemer, kravat, gömlek kolu gibi eşyalar sargı olarak kullanılabilir. hiçbir malzeme bulunamaz ise kazazedenin sağlam bacağı kırık bacağa atel olabilir