ana sayfa    tıp, sağlık, güzellik    çocuk sağlığı

okul korkusunun temelinde, çocuğun bağlandığı birinden ayrılma endişesi yatıyor. bu sorunun, çocuk psikolojisi göz önüne alındığında normal olduğunu gösteren uzmanlar, annelerine aşırı bağımlı olarak büyümüş çocuklarda okul korkusunun daha yoğun olarak görüldüğüne dikkat çekiyor. çözüm ise, çocuğu dinlemek ve ona karşı dürüst olmak…

okul fobisi nedeniyle okula gitmek istemeyen çocuklara nasıl davranılması gerekir?

* okul reddi tam olarak nedir? hangi yaşlarda daha sık görülür?
okul korkusu, okul reddi olarak isimlendirilen durum esasında esas olarak çocuğun annesinden veya bağlandığı diğer bir kimseden, ki bu kişi baba, babaanne, anneanne veya bakıcı da olabilir, ayrılmakta çektiği sıkıntının bir neticesi olarak ortaya çıkar. esasında ayrılık korkusu denilen durum çocuklarda normal bir gelişim süreci gösterir. yaşamın ikinci altı ayında başlar, 15. ve 21. aylarda giderek çoğalır ve 3 yaşından sonra azalarak kaybolur. pekçok çocuk zaman geçtikçe bu ayrılıklarla başa çıkabilecek kapasiteyi geliştirse de, bazı çocuklarda çeşitli nedenlerle ayrılık çok ciddi bir tehlikeymiş gibi yaşanır.

* görülme sıklığı nedir?
çocuklarda her yaşta ortaya çıkabilecek bu durum en sık olarak ilk ayrılıkların yaşandığı 6-7 yaşlarında, ilkokula başlama dönemlerinde görülse de, 11-14 yaşlarında da sık olur. çocuklarda sık rastlanan bir durumdur ve her yüz çocuktan dört yada beşinde görülür. yaşla beraber azalır ve ergenlik döneminde oran her yüz çocuktan ikisi yada üçüne doğru düşer. ufak yaşlarda kız ve erkek çocuklarda eşit miktarlarda görülürken, ergenliğe doğru kız çocuklarda artış görülebilir.

* çocukluk dönemi ile ergenlik dönemi arasında problemin nedenleri açısından değişiklikler var mıdır?
evet, esasında her yaştaki görünümü değişik olabilir. yani altı yaşında okula ilk başlayan çocuktaki belirtilerin sebebi çoğu vakit az önce bahsettiğim ayrılık problemiyken; okula belirli bir müddet devam etmiş olan 9-10 yaşlarındaki bir çocuğun okula gitmek istememe nedenleri apayrı olabilir. okula gitmek istememe, çocuklar açısından ciddi bir problemin göstergesi olabilir. bunların arasında çocuklardaki depresyon ve kaygı bozuklukları da bulunabilir ve bu sorunu yaşayan her çocukta altta yatan neden araştırılmalıdır. ergenlerde de olabildiğince sık bir biçimde karşılaştığımız bu sorun, aileleri çok zor durumlara sokabilir. genellikle çocuklardaki gibi ayrılık kaygısından değil, aile ile yaşadıkları ciddi çatışmalar sonucunda ergenin aileye resti biçiminde yada okuldan kaçma biçiminde olabilir. ama bu durum okul korkusu olarak değerlendirilmemelidir. okuldan kaçan pekçok çocukta yalan söyleme, saldırganlık, kavga çıkarma gibi, asıl soruna eşlik edebilecek bazı davranış sorunları bulunabilir. bu gibi durumlarda probleme daha değişik yaklaşmak gerekmektedir.

* hangi çocuklarda okul korkusu daha sık gözlenir? hangi belirtileri gösterirler?
daha sık olarak bireyselleşme sürecinde dertler yaşayan, annesinden ayrılamamış ve annesine bağımlı, yalnız kalamama, gece korkuları, gece kabusları, hayvanlardan aşırı korkma gibi şikayetleri bulunmakta olan ve anne-babayla beraber yatan çocuklarda gözlenir. genellikle bebeklik döneminde korunaklı büyütülmüş çocuklardır bunlar. hatta daha önce annesinden hiç ayrılmamış da olabilirler. bu çocukların anneleri de ev hanımı, çocuklarına çok düşkün, çocukların sağlık problemleriyle çok ilgili, çocuğu kendine bağımlı kılan, başlarına bir şey gelmesinden devamlı endişe duyan, devamlı göz önünde bulundurmak isteyen, çocuklarını hayal kırıklığına uğratmamak için ellerinden geleni yapan bireylerdir. bu şekilde büyüyen bir çocuk da farkında olmadan dış dünyayı bir tehdit olarak algılar. ailelerdeki genel bir disiplin eksikliği de bu duruma yol açabilir. çocuklar okula gittiklerinde, başlarına bir şey gelmesinden veya anne-babalarının başlarına kötü bir şey gelmesinden çok korkarlar ve sıkça telefonla iyi olduklarını duymak isteyebilirler. şayet okula bir ebeveynle beraber gelmişler ise, sırada beraber oturmak veya pencereden devamlı onları kontrol etmek arzu ederler. göremedikleri vakit çok büyük bir sıkıntıya girebilirler ve bir sonraki gün okula gitmeyi tamamen reddedebilirler.

* bu sorunu tetikleyen nedenler var mıdır?
çocuklarda sorunu başlatan bazı etkenler olabilir. örneğin; ailedeki bir bireyin hastalanması veya yakın akrabalarından birinin kaybı. zaman zaman bir kardeş doğumu, ailedeki tartışma veya kavgalar da ortaya çıkarıcı etkenler olabilir. çocukların bazılarını sabah yataktan kaldırmak bile olası olmazken, bazıları okula gitmeyi kabul eder görünür ama servise binmeyi reddedebilir. bazıları ise okula kadar gidip kapı önünde yoğun bir ağlama ve hırçınlık gösterebilir. bilhassa aile ile geçirilmiş bir tatil veya hafta sonu sonrasında genellikle haftanın ilk günü, okula gitmeye dirençle beraber başlayabilecek baş dönmesi, baş ağrısı, karın ağrısı, bulantı, kusma, çarpıntı, sıkça tuvalete gitme, ishal gibi bedensel belirtiler olabilir. sıklıkla aileleri bu belirtiler daha da telaşlandırır ve fiziksel bir hastalık olabileceğini düşünürler.

* çocuklarda okul korkularının nedenleri neler?
ayrılık endişesi okula gitmek istememeye yol açsa da, nedenler çok değişik da olabiliyor. problemin ne vakit başladığı, ne biçimde ve hangi durumlarda ortaya çıktığının belirlenmesi çok mühimdir. bazı çocuklar sosyal ortamlara girmekten çekindikleri için okula gitmek istemeyebilirler. çocuk çok utangaç olabilir ve sınıf içinde arkadaşlarının arasında söz almaktan çekiniyor olabilir.