ana sayfa    tıp, sağlık, güzellik    gebelik

döllenmiş yumurta hücresinin rahim içi boşluğunun dışında yerleşmesi neticesi meydana gelen hastalığa dış hamilelik denir. vajinaya boşalan sperm, rahim ağzından girip rahmi geçerek tüpün uç kısmında yumurtayı döller. daha sonra döllenmiş yumurta rahim içerisine taşınarak buraya ekilip, normal hamileliği oluşturur. çoğu vakit geri dönüş yolundaki önler (yapışıklık, iltihap) döllenmiş yumurtanın tüpler veya karın içerisinde kalmasına ve gebeliğin burada oluşmasına sebep olur. dış hamilelik bütün hamilelik vakalarının %0.3-2.2 oranında meydana gelir. en sık fallop tüplerinde görülür (%90-95). ilk 3 ayda yaşanan anne ölümlerinin en sık nedenidir ve dış gebeliğe bağlı ölüm miktarları % 7.5 iken son yıllarda cerrahi metodların gelişmesi nedeniyle % 5 lere düşmüştür. döllenmiş olan yumurta gelişi hoş bir nedenden dolayı tüplerden rahim boşluğuna kadar olan seyahatin tamamlayamaz. en sık tüplerde görüldüğü için ektopik hamilelik denildiğinde genelde tubal hamilelik anlaşılır. hamilelik erken dönem normal hamilelik bulgularını taklit eder. adet gecikmesi, hamilelik testlerinin olumlu olması, bulantı, kusmalar, memelerde duyarlılık normal gebelikde olduğu gibi dış gebelikte de görülür. tüplere yerleşen hamilelik büyümeye başlar ve belirli bir noktaya geldikten sonra tüpleri germesi neticesinde burada bir yırtılmaya ve kanamaya sebep olur. bu durum fark edilmez ve tedavi edilmez ise iç kanama neticesi anne ölümü ile sonlanabilir. ektopik gebeliğin önemi buradan kaynaklanır.


nedenleri

fertilize olmuş yumurta hücresinin rahim içerisine ulaşmasını engelleyen etkenler.
1. bunlardan en sık görüleni geçirilmiş enfeksiyonlardır.
2. yumurtalık yoluna ilişkin gelişme anormallikleri( tuba içerisindeki divertiküller,hipoplazik tuba ,kapalı ostium)
3. karın içerisindeki iltihabi yapışıklıklar
4. yumurtalık yolunu daraltan tümörler
5. geçirilmiş yumurtalık yolu operasyonları

geçirilmiş enfenksiyonlarda dokularda meydana gelen harabiyet hem spermin ve yumurta hücresinin geçişine engel olduğu gibi hemde fertilize olmuş ovumun ilerlemesine engel olur.
geçirilmiş operasyonlar da dokularda yapışmalara sebep olur.en sık over kisti sebebi ile yapılan cerrahi girişimler, apandisit ameliyatları sonrası bu tür yapışıklıklara rastlanır.bir diğer etken tüplerde var olan doğumsal biçim bozukluklarıdır. yine tıpkı mekanizma ile döllenmiş yumurtanın rahim içerisine ulaşması engellenir ve neticede ektopik hamilelik ortaya çıkar.

fertilize olmuş yumurta hücresinin erken yerleşmesine neden olan sebebler:
1. yumurtalık yolunda endometriosis odağı
2. bir taraf yumurta hücresinin diğer taraf yumurtalık yoluna ulaşmasında

spiralin dış hamilelik meydana getirme olasılığı:
spiral dış hamilelik riskini arttırmaz. ama spiral kullanan bir kadında gebelikten şüpheleniliyor ise bunun bir dış hamilelik olmadığı kesinlikle tespit edilmelidir. yalnızca progesteron içeren minipil türü doğum kontrol hapları tubal hareketleri azaltarak dış hamilelik olasılığını arttırırlar. benzer biçimde progesteron içeren spirallerde de risk bir miktar daha yüksektir. daha önce ektopik hamilelik geçirenlerde de risk normale göre daha yüksektir. bir dış hamilelik geçiren kadının sonradan yine dış hamilelik geçirme şansı %10 civarındadır.




belirtileri

erken gebelikte gözlenen bütün hamilelik belirtileri dış gebelikte de görülür. adet gecikmesi,adet gecikmesi sonrası az az düşük tehlikesi belirtisi olan kanamalar, mide bulantı ve kusmalar, kan ve idrarda yapılan hamilelik testlerinin pozitif olması hep normal hamilelik ile aynıdır ve dış gebeliğin fark edilmesini engelleyebilir..günü geçtiğini ve hamilelik semptomları olduğunu söyleyen hastanın yapılan ultrason maueynesinde rahmin içerisinde hamilelik kesesi görülmez
bunları daha sonra en sık alt karın bölgesinde ağrı, anormal vajinal kanama, omuz ağrısı, baygınlık hissi izler. bu tablo ortaya çıktığında teşhis hastayı görmeden telefonda bile konabilir. çünkü bu tabloda ektopik hamilelik ürünü bundan böyle daha fazla genişletemediği tüpü yırtmış, iç kanama başlamış, tansiyon düşmüş, akut batın tablosu oturmuş ve hastanın hayatı ciddi ölçüde tehlike altına girmiştir.

teşhis

yukarıda sayılan türde gelişi hoş bir bulgu vermeyen durumlarda tanı hamilelik testleri olumlu olmasına karşın ultrasonda gebeliğin rahim içerisin görülmemesi ile konabilir.
vajinal yolla bakılan ultrasonda yumurtalık bölgesine uyan alanda hamilelik ürünü tespit edilebilir. iç kanama ortaya çıktığında yine ultrasonda karın boşluğu içinde kan tespit edilebilir.yine bu gibi hallerde vajinal bir iğne vasıtası ile karın boşluğuna girilerek yapılan aspirasyonda pıhtılaşmayan kan gelmesi tipikdir. kanama belirtilerinin olmadığı hallerde ise kanda bhcg değerlerinin değişimine bakılarak tanıya varılmaya çalışılır. bhcg değerlerinin yüksek olmasına karşın transvajinal ultrasonografide kesenin saptanamaması teşhisi kuvvetlendirir.
ayırıcı tanıda erken hamilelik, düşük tehdidi, tam olmayan düşük, akut apandisit, akut pelvis iltihabı, dejenere olmuş myom düşünülmelidir. çok nadiren bir normal hamilelik ve bir dış hamilelik birarada olabilir.

tedavi

eğer bir yırtılma meydana gelmişse ve iç kanama mevcuttsa tek tedavi cerrahi girişimdir. burada laparoskopi ile yada açık cerrahi ile var olan dış hamilelik mahsülü çıkartılır. ideal vakalarda tüp korunabilir ancak zaman zaman dış gebeliğin geliştiği tüp alınmak halinde kalınabilir.

yırtılmanın meydana gelmediği vakalarda şayet lazım bazı koşullar sağlanıyorsa yakın takip altında beklenebilir. buna bekle ve gör yaklaşımı adı verilmektedir. tubal gebeliklerin bir kısmında hamilelik ürünü tüpleri yırtacak ve kanamaya neden olacak büyüklüğe ulaşamadan canlılığını yitirmekte ve bir müddet sonra vücut tarafından ya absorbe edilmekte ya da bir vajinal kanama ile dışarıya atılmaktadır. bu tür vakalarda beklemek hastayı cerrahi bir girişimden kurtarmakta, bu sayede hem operasyona bağlı gelişebilecek yapışıklık riski ortadan kaldırılmakta hem de tüpün alınması gibi bir komplikasyon yaşanmamaktadır.

bekle ve gör tedavisine alınacak hastalar çok iyi seçilmeli, hasta durumu ile ilgili ayrıntılı olarak bilgilendirilmeli ve bilinçlendirilmeli, iç kanamaya ilişkin belirtiler hasta ve yakınlarına iyice öğretilerek ortaya çıkmaları halinde hiç zaman kaybetmeden hastaneye ulaşmaları temin edilmelidir.
bu tedavi grubundaki hastalar hergün ya da gün aşırı kontrollere çağırılmalı, her keresinde ultrason ve bhcg testi ile takip edilmelidir. bhcg değerleri düşmeye başladıktan sonra bundan böyle iç kanama ve diğer komplikasyonların gelişme riski son derece azalmıştır. değerler hamilelik öncesi değerlere düşene kadar bu takiplere devam edilir. bazı durumlarda ultrasonda tüp içinde hamilelik ürünü görülebilir. şayet bebeğe ilişkin kalp atımları saptanmıyor ise bu taktirde bir cerrahi girişime gerek kalmaz. yukarıdaki koşullarda takip yeterli olur. bir diğer tedavi yaklaşımı ise kemoterapi uygulanmasıdır. yine belirli ölçütlere göre dikkatli seçilmiş vakalarda bebek canlı bile olsa kemoterapi uygulayarak gebeliğin iç kanamaya neden olmadan sonlandırılması olası olmaktadır. nadir biçimleri dış hamilelik nadiren tüpler dışında bölgelerde de yerleşebilir. zaman zaman tüp içerisinde yerleşen hamilelik bir müddet sonra düşükle sonuçlanır ve materyal karın boşluğu içerisine düşer. canlılığını henüz kaybetmediği için burada tekrardan yerleşir ve gelişmeyi sürdürür. literatürde karın boşluğuna yerleşen ve miada kadar ulaşan gebelikler mevcuttur. tüpler dışında yumurtalıklarda, rahim ağzında da dış hamilelik görülebilir. dış gebeliğin en talihsiz biçimi heterotopik hamilelik adı verilen durumdur. burada tıpkı anda hem bir dış hamilelik hem de normal rahim içi hamilelik tıpkı anda bulunur. ultrasonografide rahim içerisinde normal gelişmekte olan bir hamilelik görüldüğünden ektopik çok rahat bir biçimde atlanabilir. ektopik gebeliğinin tehlikelerinden korunmanın en kolay yolu adet gecikmesi olduğunda zaman kaybetmeden hekime gitmektir. bu sayede en erken zamanda saptanan dış hamilelik kadına ve tüplere zarar vermeden tedavi edilebilir.