çocukluk döneminde, kayma olmadan her iki gözden net görüntü algılandığında normal görme gelişimi sağlanmış olur. kayma gibi gelişmenin negatif olarak etkilendiği şartlarda ise göz tembelliği veya görmede azalma gelişir. şaşılığı olan çocukların yarısında göz tembelliği gelişir. erken teşhis edildiğinde yani hayatın ilk 8-9 yıllık döneminde tedavisi olasıdır, iyi gören gözün kapatılması ile görme düzeyi arttırılabilir. ancak görme için gelişme döneminin tamamlandığı 9 yaş sonrası tedavi başarısı olabildiğince düşüktür, yani ne kadar erken teşhis edilirse tedavi başarısı o denli yüksek olacaktır. göz tembelliği ilerleyici bir hastalık değildir, yani görme tamamen kaybedilmez.
ambliyopide sıklıkla tek göz etkilenir, yaklaşık olarak her 100 kişiden 4'ünde göz tembelliği vardır. göz tembelliğinin teşhisi ve erken tedavisi için her çocuk 3 yaşına dek göz muayenesi olmalıdır. halk arasında yaygın olarak kabul edilen yenidoğan bebeğin göremediği yolundaki görüşün aksine yenidoğan döneminde bebekler görebilir ancak erişkinlerin görme düzeyinde değildir ve ancak 1.5-2 yaşında erişkin seviyesine ulaşır. gözlerin kullanılması ile gelişim sağlanır dolayısıyla çocukluk döneminde görme sistemi esnektir ve gözlerin kullanılmasına göre şekillenir. fakat şaşılık, iki gözde değişik derecelerde olan gözlük gereksinimi yada bir gözdeki görüntünün oluşmasını engelleyen katarakt, göz kapağı düşüklüğü gibi bir engel varlığında tembellik gelişir. yani görme potansiyeli olmasına rağmen görme sistemi normal gelişimini sağlayamaz. bilhassa şaşılığın olmadığı ve çoğunlukla değişik ve yüksek gözlük gereksiniminin olduğu olgularda ailenin farketmesi gecikebileceğinden ambliyopi tanısı gecikebilir. bebeklik döneminde yani çocuğun konuşamadığı dönemde de gözlük gereksinimi ve şaşılık tesbit edilebilir. bundan başka göz tembelliği dışında görme azalmasına neden olabilecek katarakt, iltihaplanma, tümör veya diğer göz hastalıkları da tespit edilebilir.
göz tembelliğinin tedavisi için eşlik eden şaşılık, gözlük gereksinimi veya katarakt gibi hastalıklar tedavi edildikten sonra az gören gözün kullanılmasını zorlamak için iyi gören göze kapama yapılır. şayet çocuk kapama yapmaya çok direnç gösteriyorsa göz damlaları veya özel çalışma sistemleri kullanılabilir,ancak en etkili tedavi yöntemi kapamadır. göz tembelliği tedavi edilmediği takdirde ilerleme göstermez ancak gelişme dönemi sonrası tedavisi olası değildir ve her iki gözün birarada kullanılması ve derinlik hissi algılamasında zorluğa sebep olur, polislik, pilotluk gibi meslek seçiminde engel teşkil eder.
- her iki gözde eşit ve iyi görme hayatın erken gelişme döneminde gözlerin normal kullanılabilmesi ile sağlanır. hayatın ilk 9 yılında bu normal gelişim sağlanamazsa tembellik gelişir.
- göz tembelliği nadiren şikayete sebep olur dolayısıyla ilk 3 yılda yapılacak göz kontrolu teşhis ve tedavi için büyük önem taşımaktadır. ilk muayene icin uygun vakit 1 yaş civaridir.
- göz tembelliğine neden olan en önemli hastalıklar şaşılık, kırma hatası ve katarakt gibi hastalıklardır.
- erken teşhis, kontrol takipleri ve ailenin de durumun önemini kavrayarak yapacakları kapama tedavisi tedavinin temelini oluşturur.
- yakından okumak ya da televizyon seyretmek gözleri bozar mı? bu doğru değildir, çocukların kol uzaklıkları daha kısa olduğundan ve yakına uyum kapasiteleri de yüksek olduğundan okumak için yakında tutarlar. televizyon içerisinde tvden gelen düşük orandaki radyasyonun dışında gözleri bozacak negatif etki yoktur. ancak yakından tv seyretmek eşlik eden kırma kusuruna bağlı olabileceğinden bir göz doktoru tarafından görülmelidir.
- benzer biçimde düşük aydınlatmanında gözleri bozacağı yönünde yanlış inanış mevcut ancak bu da doğru değildir. değişen mesafelere görmenin ayarlanabilmesi gibi değişen ışık koşullarınada gözümüz uyum gösterebilir. hatta albinizm, lens veya kornea opasiteleri gibi durumlarda düşük aydınlatma daha rahat okumayı sağlayabilir.
- gözlük takmak gözleri zayıflatarak gözlük gereksinimini arttırmaz veya numaranın artmasına neden olmaz. tam terside geçerlidir ve gözlük takmak gözlük numarasını azaltmaz.
havuç gibi bazı gıdaların fazla tüketilmesi görme keskinliğini arttırmaz veya gözlük gereksinimini ortadan kaldırmaz.
türk oftalmoloji derneği
ambliyopi, göz tembelliği nedir ?
etiketler [