ana sayfa    tıp, sağlık, güzellik    göz sağlığı

göz, olabildiğince duyarlı olan yapısı itibariyle, çocukluk döneminde daha fazla olmak üzere hayatın her döneminde, dış faktörlere ve yabancı cisimlere bağlı travmalardan etkilenebilir.

yaralanmalı gözde vaktinde ve yeterli tedavi uygulanmadığında körlük gelişebilir. yaralanmalı gözde gelişen görme kaybı ve çevre yapılarını ilgilendiren estetik problemler tazminat ve ceza hukuku kapsamında yaptırımlar gerektirir.



göz yaralanmaları gözün dış katmanları ile sınırlı göz dışı yaralanmalar biçiminde görülebileceği gibi göz içi yaralanmalar biçiminde gerçekleşebilir. yaralanmalı gözde ilk yardım yaralanmanın bulunduğu ortam koşuları ve yaralanmanın ciddiyeti dikkate alınarak gerçekleştirilmelidir. ağır vücut travmasını da içeren yaralanmalarda, ilk olarak yaşamsal destek verilmeli ve sonrasında göz dışı yapılar ve göz bebeği (pupilla) güçlü bir aydınlatma altında dikkatle izlenmelidir. yaralanma bir gözde ise diğer gözdekinden olan farlılıkları; iki gözde ise gözlerin görünümleri ve görmeleri arasındaki değişiklikler dikkate alınmalıdır.
göz yaralamalarında yaralanmaya neden olan cismin tanımlanması çok mühimdir. bilhassa sönmemiş kireç vb alkali yanıklar gözün dış görme tabakasında (kornea) kalıcı nedbe oluşturarak önemli görme kaybı ile sonuçlanabilirler. dolayısıyla, böyle bir temasın gerçekleştiği bilindiğinde hiç vakit geçirmeden olanaklar çerçevesinde göz dışından yabancı cisim parçacıkları uzaklaştırılmalı, ısrarla gözkapakları aralanarak yıkanmalı, bu maksatla göz dışı anestezik damla (benoxinate®, alcaine®) uygulaması ile ilk yarım saatte göz yıkanması işlemi sağlanarak kesinlikle göz doktoru kontrolü yaptırılmalıdır. sanayi hizmetlerinde daha sık rastlanan ve “göze çapak kaçması” olarak tanımlanan yüzeysel göz yaralanmalarında çoğunlukla yabancı cisim göz dışında takip edilebilir. bununla birlikte, bu yabancı cismin göz içerisine uzanabileceği, başka bir yabancı cismin göz içerisine geçmiş olabileceği, göz dışı ve göz içerisinde iltihap geliştirerek körlüğe yol açabileceği akılda tutulmalıdır.
bu durum, yabancı cisim kolaylıkla dışarı alınabildiği şartlarda bile göz doktoru muayenesini gerektirir; zira çok ufak yabancı cisimler göz içerisinde çok büyük hasar oluşturabilirler, bunun yanısıra bunların göz içerisine giriş yerleri vakit zaman dışardan da görülemez. kayak ve kaynak yaparken de izlenebildiği gibi morötesi ve kızılötesi ışınlar göz dışı tabakalarında ve vakit zaman gözün sarı noktasında (maküla) sıklıkla geçici, vakit zaman kalıcı hasarlar ve görme kayıpları oluşturabilirler. bu durum bilhassa güneş tutulmalarında kızılötesi ışınların oluşturdukları görme kayıplarında izlenebilmektedir. bu maksatla ideal filtreler içeren gözlüklerin kullanımı şarttır. yaralanmalı gözde yanma, batma hissi, kızarıklık, çapaklanma görünümü görme azalması ile birlikte ise acilen; görme azalması olmasa bile en yakın zamanda (tercihan ilk 72 saat) göz doktoru kontrolünü gerektirir. gözde kesi oluşturan veya göze giren yabancı cismin kirli olduğu bilindiğinde en kısa zamanda tetanos profilaksisi dahil oral yada damar yoluyla verilecek antibiyotik ve kortizon uygulamalarına ihtiyaç vardır.
göz içerisinde metalik yapıda yabancı cisimden şüphelenildiğinde hiçbir zaman magnetik rezonans inceleme (mrı) yaptırılmamalıdır. kesi hattının derinliği ve kahverengi görünümdeki göz içi dokuların dışardan izlenebildiği açık yaralanmalı göze hiçbir zaman göz pomadı dahil gelişi güzel bir merhem sürülmemelidir. bu taktirde göz, kuru, olasıysa steril ve koruyucu bir kapama ile kapatılarak en kısa yoldan hasta göz hekimine ulaştırılmalıdır. göz dokularını ilgilendiren her türlü kesinin tamirinin göz hastalıkları doktoru tarafından yapılmasına itina gösterilmelidir. künt cisimlerle (yumruk dahil) olan yaralanmalar dahil her türlü göz içi yaralanmada geç dönemde körlük oluşturabilecek komplikasyonlar (örneğin glokom, retina dekolmanı) gelişebileceği göz önüne alınarak en az 6 ay süreyle göz doktoru kontrolüne devam edilmelidir.

ayrıca, göz içi yaralanmalarının çok düşük olasılıkta olsa bile eken yada geç dönemde (yıllar) yaralanmalı göz yanı sıra sağlam gözünde iltihaplanmasına, yani “sempatik oftalmi” ile herki gözün kaybına varabilen durumlar geliştirebileceği unutulmamalıdır.
türk oftalmoloji derneği