ana sayfa    ekonomi, iktisat    insan kaynakları yönetimi

psikolojik sözleşmeye ait esas kavramlar

son dönemde psikolojik sözleşme konusunda önde gelen araştırmacılar, sözleşme yükümlülüklerinde çalışanın bakış açısı, sözleşmenin oluşumu ve fonksiyonu konularına dikkat çekmişlerdir. bu bölümde anılan hususlar kısaca özetlenecektir.

sözleşme yükümlülüklerinde çalışanın bakış açısı

psikolojik sözleşmeler, çalışan ile işveren arasında karşılıklı yükümlülüklerin varlığına işaret eden ve karşılıklı olarak verilen sözlerden çıkarsanır (rousseau, 1989). bu nedenle sözleşmede iki tarafın bakış açısı söz konusudur. bu da örgütte işvereni kimin temsil edeceği sorusunu akla getirir. yöneticiler örgütte çalışanlara geleceğe dair sözler verebilecek bir konumdadırlar ve çalışanlarla aralarında, karşılıklı yükümlülüklere dair psikolojik sözleşmeler geliştirebilirler. psikolojik sözleşme, tanımı gereğince bireysel bir algıdır. sözleşmenin öznel olan doğası bireyin, işveren ile alışverişi çerçevesinde kendine özgü bir deneyimi olabileceği anlamına gelir. bu nedenle psikolojik sözleşmenin işevuruklaştırılmasında birey kendi yükümlülüklerinin yanısıra karşı tarafın da yükümlülüklerinin ne olduğunu belirtebilir (rousseau ve tijoriwala, 1998). birey sözleşmeye ait direkt bir kaynaktır çünkü psikolojik sözleşmeyi oluşturan, gerçek bir karşılıklılık değil karşılıklılığın algısıdır (rousseau, 1989). literatürde psikolojik sözleşmeler işverenin, çalışanın ve hem işverenin hem çalışanın bakış açısından işevuruk duruma getirilmiştir.

psikolojik sözleşme taraflarından işverenin nasıl kavramsallaştırıldığı veya işevuruk hale getirildiği de önem taşır. nispeten ufak ölçekli örgütlerde işveren, ulaşılabilir bir konumdadır ve bizzat sözleşme taraflarından biri olabilir. ancak hükümet kuruluşları veya büyük ölçekli örgütlerde işverenin kim olduğu, çalışanlar tarafından her vakit açık olarak görülmeyebilir. bu tür durumlarda, çalışanlar bir üst yöneticileri veya departman yöneticileri ile psikolojik sözleşme oluşturma yoluna gidebilirler (coyle-saphiro ve kessler, 2000).