ana sayfa    ekonomi, iktisat    yatırım rehberi

mali tablolar nelerdir?

mali tablolar teriminden sözedilen tablolar, türk vergi kanunu, türk ticaret kanunu, sermaye piyasası kanunu vb. kanunlar tarafından bazı şirketler için zorunlu olarak tutulan, bir şirketin dönemsel faaliyetleri neticesi hazırlamak ve yayınlamak (halka açık şirketler, aracı kurumlar vb.) zorunda oldukları ve ilgili şirketin performansını belirten, standartlaştırılmış muhasebe kayıtlarıdır. başlıcaları bilanço, gelir-gider tablosu, satılan malın maliyeti, kar dağıtım, fon ve nakit akım, tablolarıdır.

bilanço
bilanço, bir şirketin dönemsel faaliyetleri neticesi, dönem sonunda hazırladıkları (31 mart, 30 haziran, 30 eylül ve 31 aralık) ve yayınladıkları, şirketin bir portresini çizen, muhasebe dilinde "t tablosu" olarak isimlendirilen düzendeki tablolardır. bilançolarda iki kısım vardır; etkinler (sol taraf) ve pasifler (sağ taraf). etkinler kısmında şirketin sahip olduğu varlıklar, pasiflerde ise yabancı kaynakları ve özkaynakları vardır. etkin ve pasiflerdeki gelişi hoş bir madde kalem olarak adlandırılır.
aktifler kısmında örnek olarak nakit, stoklar, binalar, araziler, kullanılan aletlar, telif hakları gibi bir şirketin sahip olabileceği her şey kayıtlıdır.
pasifler kısmında ise şirketin kaynakları yazılıdır. örneğin, kısa vadeli (ticari, finansal) borçları, uzun vadeli (vadesi bir yıldan uzun olan) borçları ve özsermaye kalemleridir. özsermaye kalemleri şunlardır; ödenmiş sermaye, tekrardan değerleme fonu (şirketin sahip olduğu varlıkların dönem içerisindeki tekrardan değerlemeden dolayı meydana gelen artışları), emisyon primi, yedekler (kanunen, şirketin anasözleşmesi gereği veya yönetim kurulu kararı neticesi dağıtılmayan karların tutarıdır) ve dönem karıdır. bir şirketin bilançosunda etkinler ve pasifler toplamı eşittir. olaya matematiksel olarak yaklaşırsak, edinilen kaynaklarla alınanlar/yapılan yatırımlar, kayıtlara girdiği sıradaki değerleri eşit olmak mecburiyetindedir ve muhasebe açısından bilançoya çift taraflı olarak kaydedilmektedirler.


gelir-gider tablosu
gelir-gider tablosu, bir şirketin gelişi hoş bir dönemdeki faaliyetlerinde, cirosundan yola çıkarak, gelir ve giderlerini ekleyip veya çıkarmak yoluyla net karının hesaplandığı, standartlaştırılmış ve spk mevzuatlarına göre hazırlanan bir tablodur. gelir-gider tablosu bize şirketin ilgili dönemde ki faaliyetlerinin sonucunu öğrenmemizi temin eder.
31 mart itibariyle hazırlanan gelir-gider tabloları yılın ilk üç aylık faaliyet sonuçlarını; 30 haziran itibariyle hazırlanan gelir-gider tabloları yılın ilk yarısının faaliyet sonuçlarını; 30 eylül itibariyle hazırlanan gelir-gider tabloları yılın ilk dokuz aylık faaliyetlerinin neticelerini ve 31 aralık itibariyle hazırlanan gelir-gider tabloları yılın tümündeki faaliyetlerin neticelerini göstermektedir.


dipnotlar

dipnotlar, bilanço ve gelir-gider tablolarında gösterilemeyen bilgilerin, denetçiler tarafından, bu tabloların sonunda ek olarak standartlaştırılmış özel notlar biçiminde verilen durumudur. dipnotların önemli olmasının sebebi, bilanço ve gelir-gider tablolarında belirtilemeyen fakat bu tabloları daha anlaşılır kılan bilgiler sunmasından ileri gelmektedir.
başlıca dipnot kalemleri :

* alınan/verilen teminatlar,
* yaptırılmış olan sigorta tutarları,
* ortaklardan/iştiraklerden alınmış veya verilmiş borçların dökümü,
* iştirak/ortaklık yapısının durumu,
* yabancı para biriminde duran nakitlerin dökümü,
* dövize endeksli alacaklar/borçlar,
* personel durumu, amotizman türü ve tutarı, vb.


fon akım ve nakit akım tabloları

bu tablolar, şirketin fon ve nakit tutarlarının akışını detaylı olarak düzenleyen standart tablolardır. şirketin iki dönem arasındaki yönetimsel ve finansman politikaların mali tablolara yansımasını daha rahat anlaşılmasını temin ederler.

dönemsel açıklamaların önemi nedir?

şirketler spk mevzuatı gereği üçer aylık dönemler itibarıyla mali tablolarını oluşturmak ve yayınlamak (halka açık olanlar için) mecburiyetindedirler. altı aylık ve yıllık (oniki aylık) mali tablolarının denetimden geçme zorunluluğu olduğu için bunları denetim (mali müşavirlik) firmaları denetlerler, üç ve dokuz aylıkların böyle bir zorunlulukları yoktur ve bunlar genellikle şirketler tarafından hazırlanırlar.
üçer aylık bazda bu mali tabloların açıklanması ile, yatırımcılar, şirketleri daha iyi izleme ve analiz yapma olanağına kavuşuyorlar. böylece, her üç ayda bir şirketler yatırımcılar tarafından değerlendirilmiş ve denetlenmiş oluyor.